Strona główna » Litwa » Troki - zamek na wyspie

Troki - zamek na wyspie, Litwa

Elżbieta Bulińska
Rating 3/5

Ocena 3.13 z 5.00. 8 głosów oddanych

Wyświetlono: razy.

Zamek na wyspie, dawna rezydencja wielkich książąt litewskich, gotycki, zbudowany przez wielkiego księcia Witolda na pocz. XV w. na Wyspie Zamkowej jeziora Gałwe. W miejscu tym stał wcześniej niewielki drewniany zamek istniejący już w 1 poł. XIV w. i odnowiony w 2 poł. XIV w., zapewne przez Kiejstuta, który w pobliżu wzniósł swój zamek na półwyspie. Oba zamki w 2 poł. XIII w. były kilkakrotnie atakowane przez Krzyżaków, a także przez skłóconego z Kiejstutem i Witoldem Jagiełłę, któremu się poddały w 1382 r. Jagiełło osadził wówczas w Trokach swego brata Skirgiełłę, którego z kolei atakował tu Witold i sprzymierzeni z nim Krzyżacy. Troki Witold powrócił do Trok po pogodzeniu z Jagiełłą i objęciu tronu wielkoksiążęcego w 1392 r. Troki były ulubioną siedzibą Witolda, który przebywał tu znacznie chętniej niż w stołecznym Wilnie. Na pocz. XV w. na miejscu starego zameczku na wyspie Witold wzniósł nowy potężny murowany zamek.

Za czasów następnych Jagiellonów zamek w Trokach przestał być rezydencją wielkich książąt, stał się natomiast rodzajem więzienia politycznego dla osób znamienitych. Król Zygmunt Stary kazał zamknąć tu przedstawicieli możnego rodu Gasztołdów, podejrzewanych o utrzymywanie kontaktów ze zdrajcą Glińskim. Przebywała tu na wygnaniu królowa Helena, wdowa po Aleksandrze Jagiellończyku, podejrzewana o chęć ucieczki do Moskwy. Zamek przejściowo odzyskał swą rangę za czasów Zygmunta Augusta, który w 2 poł. XVI w. urządził tu swą letnią rezydencję. Potem jednak, nie konserwowany należycie, popadał stopniowo w ruinę. Oba zamki trockie zostały doszczętnie zniszczone podczas wojny z Moskwą w 1655 r. i nigdy nie odzyskały dawnego znaczenia. Imponujące ruiny zamku na wyspie przez następne 300 lat stanowiły historyczną ciekawostkę, a później atrakcję turystyczną. Pierwsze próby restauracji i częściowej odbudowy zamku podjęto w 1905 r. Prace te kontynuowano w l. 1929-1940 z inicjatywy Stanisława Lorentza, który był w l. 1929-1934 konserwatorem zabytków w województwach wileńskim i nowogródzkim. Troki W l. 1951-1961 odbudowano zamek górny z wielokondygnacyjną wieżą. Pełną odbudowę zamku dolnego z murami obwodowymi i basztami zakończono na pocz. l. 90-tych. Zamek trocki jest potężną budowlą zajmującą niemal całą powierzchnię wyspy i składa się z dwu części: zamku górnego, zwanego też głównym i oddzielonego od niego fosą zamku dolnego, zwanego też przedzamczem. Fundamenty i dolne kondygnacje wszystkich części zamku zbudowane są z głazów polnych, górne kondygnacje natomiast - z czerwonej cegły. Wszystkie budowle nakryte są dachami z czerwonej dachówki. Troki Zamek górny jest czworoboczną trójkondygnacyjną budowlą z dziedzińcem pośrodku, wokół którego biegną drewniane krużganki. W tej części zamku mieścił się dwór i rezydencja wielkich książąt litewskich. Wejście na dziedziniec wiedzie przez wysuniętą ku przodowi wielokondygnacyjną czworoboczną wieżę-donżon. W piwnicach oraz w dolnych kondygnacjach zachowały się oryginalne sklepienia krzyżowe. Naroża zamku górnego wzmacniają potężne szkarpy. Budowlę otaczają kamienne mury obwodowe, stromo opadające ku brzegom jeziora i fosie oddzielającej zamek górny od dolnego. Przedzamcze, gdzie mieściły się niegdyś pomieszczenia gospodarcze, ma plan nieregularnego wielokąta. Tworzą go otaczające obszerny dziedziniec trójkondygnacyjny budynek główny, wzniesiony na planie prostokąta, oraz mury obwodowe (z przyległymi do nich mniejszymi pomieszczeniami) i trzy okrągłe narożne baszty. Wejście na dziedziniec wiedzie przez czworoboczną basztę bramną.