Święta(niem. Langenberg), Polska

Wyświetlono:   razy.

Święta jest wsią sołecką położoną w pobliżu Odry (w tym miejscu nazywanej Domiążą), na jej prawym brzegu, bezpośrednio na wysokości Polic, ok. 17 km na zachód od Goleniowa. Sąsiaduje z Kamieniskami, Bolesławicami i Raduniem, Tereny w okolicach Świętej rozciągające się wzdłuż zachodniej strony Domiąży zostały w roku 1312 nadane przez księcia Otto I miastu Szczecin. Miasto wówczas sprowadziło tu pierwszych kolonistów, którzy na osuszonych terenach zakładają pierwszą osadę leżącą ok. 3 km na północ od dzisiejszej wsi Święta. Pierwotna nazwa powstałej wsi brzmiała Raddun potem Radunschen Berg. Trudno dostępny podmokły teren zahamował jednak na długo proces osadniczy tych ziem. Założona wieś podupada. W roku 1750 król pruski Fryderyk II nadaje ją generałowi von Stille, który sprowadza nowych kolonistów i nadaje jej nową nazwę Schwachbach. Pierwsza wzmianka o wsi pochodzi z 1754 roku, kiedy to była własnością miasta Szczecin, a następnie Jana Christiana Schwanka. Następnie należała do rodzin Marquardt, Karola Fryderyka Juliusza Campa, Edwarda Schwinninga oraz Carla Theodora Gustava Kickebuscha. Przed II wojną światową Święta należała do Dominium Langenberg G.m.b.H. Powstaje wówczas wieś w formie rządówki regularnej, której mieszkańcy w głównej mierze zajmują się hodowlą i rybactwem. W początkach XX wieku wieś ponownie staje się własnością Szczecina. Podczas II wojny światowej w obrębie wsi zostały usytuowane stanowiska obrony przeciwlotniczej broniącej przed nalotami alianckimi Zakładów Benzyny Syntetycznej "Hydrierwerke Stettin-Politz" znajdujących się po drugiej stronie Domiąży. W czasie alianckich nalotów w latach 1944-45 wieś została mocno zniszczona. Po roku 1945 wsi przywrócono nazwę Raddun, ale nie odbudowano. Przeznaczona została do rozbiórki, część cegły trafiła do odbudowy Warszawy. Dzisiaj już tylko możemy jej ślady rozpoznać po powstałych zdziczałych drzewach owocowych, zniszczonym cmentarzu i resztkach zachowanych stanowisk obrony przeciwlotniczej. We wsi znajdował się folwark z parkiem, fabryka torfu, cmentarz oraz przystań dla barek, w pobliżu której znajdował się zespół budynków magazynowo-składowych. W chwili obecnej nie zachowało się wiele ze starej zabudowy folwarcznej, brak jest też śladów dawnej przystani z wyjątkiem fragmentu wybetonowanego nabrzeża. Nie istnieją także zabudowania dawnego wyrobiska torfu. W 2000 roku wieś zamieszkiwało 300 osób. Obok wsi Raduń/Schwabach w połowie XVIII w. w wyniku prowadzonej akcji osadniczej na północ od Świętej powstały jeszcze wsie Jedliny (Wolfhorst), Kiełpin (Forkadenberg), Kiełpinica (Schwakenheim) i na południe Kamieńska (Brachhorst) i będąca w układzie przestrzennym z nimi osada Marłacz (Moritzhorst) oraz Inoujście (Camalsberg), a na wschód od Świętej - Bolesławiec (Furstenflagge). Najwcześniej z wymienionych wsi zostały założone przez miasto Szczecin Jedliny, które powstały w roku 1725 na obrzeżu lasu w pobliżu rzeki Krępy. Nazwa wsi powstała od uroczyska leśnego będącego dawniej wilczym gniazdem. W XIX wieku wieś połączona została z dobrami Świętej w jedno dominium będące własnością Szczecina. Na początku XX wieku było tu kilkanaście zagród i ponad 100 mieszkańców. Podobnie jak we wsi Raduń i innych wsiach w latach 1941-1945 umieszczono tu stanowiska obrony przeciwlotniczej co doprowadziło do zniszczenia wsi przez lotnictwo alianckie. Po roku 1945 wieś otrzymała nową nazwę Jedliny, opuszczona i nie zasiedlona uległa rozbiórce w latach pięćdziesiątych i przestała istnieć. Kiełpinek/Forkadenberg, początkowo osada folwarczna, została założona przez generała von Forcarde (stąd nazwa wsi) na terenach otrzymanych od króla pruskiego Fryderka II, leżących ok. 5 km na północ od Świętej u ujścia rzeki Krępy. Od połowy XIX wieku do pierwszych lat XX wieku była ona w rękach rodziny Gentz, później do 1945 roku stanowiła własność Pomorskiego Towarzystwa Przemysłowego. W latach 1941-45 rozlokowane tu były stanowiska artylerii przeciwlotniczej broniącej przed nalotami Fabrykę Benzyny Syntetycznej w Policach. Wieś zniszczona przez lotnictwo alianckie po 1945 przestała istnieć. Dzisiaj na wschodnim krańcu wsi, po lewej stronie drogi, na skraju lasu mieszanego pozostał tylko nieczynny, silnie zarośnięty cmentarz z rozkopanymi grobami i usuniętymi nagrobkami. Kiełpnica/Schwankenheim, została założona w roku 1750 przez Johanna Schwanka - radcę dworu króla pruskiego Fryderyka II. W XIX wieku wieś należała do kolejnych kupców szczecińskich, a od XX wieku stanowiła własność Pomorskiego Towarzystwa Przemysłowego (Pommerscher Industrieverein).W roku 1784 mieszkało tu 16 rodzin na obrzeżu wsi funkcjonował wiatrak, mieszkańcy zajmowali się głównie hodowlą i rybołówstwem. Podobnie jak w wymienionych wsiach w latach 1941-45 znajdowały się tu stanowiska ogniowe niemieckiej obrony przeciwlotniczej, które zostały zniszczone przez lotnictwo alianckie wraz z całą wsią. Po roku 1945 wieś otrzymała polską nazwę Kiełpnica. Opuszczona i mocno zniszczona została rozebrana i przestała istnieć. Dzisiaj o tym, że istniała tam wieś świadczy jeszcze zachowany, ale bardzo zniszczony cmentarz z bardzo cennym starodrzewem dębowym. Kamieniska/Brachhorst i Marłecz/Moritzhorst powstały w roku 1755 jako dominium Świętej. Po wojnie obie miejscowości otrzymały polskie nazwy - Brachhorst przejściowo Brzeziny, a później Kamieniska, a Moritzhorst - Marłecz. Częściowo zniszczone w czasie działań wojennych, nie zasiedlone podzieliły los wcześniej wspomnianych wsi - zostały rozebrane. Do dzisiaj zachowały się zaledwie 2 zabudowania gospodarcze z budynkami mieszkalnymi oraz ślad cmentarza usytuowanego na skraju wsi od strony południowej. Teren cmentarza został całkowicie zniwelowany, widoczne resztki porozrzucanych nagrobków, żeliwnego płotu i przetrzebionego starodrzewu.

Użyteczna informacja? Oceń ją:

Oceń!

Dodaj komentarz >>

Twoje imię:

Twój komentarz:

Wybierz obszar, który cię interesuje: