Strona główna » Polska » Cykl Gminy polskie - gmina Bochnia - Warzelnia soli w Łapczycy

Historia cywilizacji na terenach obecnej gminy Bochnia sięga epoki środkowego neolitu, który łączy się z kulturą lendzielską tj. ok. 3000 lat przed Chrystusem. Tereny takich miejscowości jak: Chodenice, Chełm, Łapczyca, Łężkowice i Targowisko były miejscami, gdzie prowadzono działalność solowarską czyli produkcję soli z solanek występujących tu jako naturalne wycieki o różnym stężeniu soli.
<br/><br/>

Cykl Gminy polskie - gmina Bochnia - Warzelnia soli w Łapczycy

GminaBochnia
2006-01-12 15:26:05

Wyświetlono razy (ostatnio: )

Historia cywilizacji na terenach obecnej gminy Bochnia sięga epoki środkowego neolitu, który łączy się z kulturą lendzielską tj. ok. 3000 lat przed Chrystusem. Tereny takich miejscowości jak: Chodenice, Chełm, Łapczyca, Łężkowice i Targowisko były miejscami, gdzie prowadzono działalność solowarską czyli produkcję soli z solanek występujących tu jako naturalne wycieki o różnym stężeniu soli.

W tamtych czasach i przez wiele następnych wieków sól była jednym z ważniejszych bogactw naturalnych. Często stanowiła środek płatniczy a jej wartość była porównywana ze złotem.

W trakcie prac wykopaliskowych stwierdzono, że produkcja soli prowadzona była w naczyniach o kształcie kielichowym. Wstępna faza produkcji sprowadzała się do zagęszczenia solanki na skutek częściowego odparowania wody. Następnie naczynia z solanką umieszczano na palenisku w celu całkowitego usunięcia wody z solanki (melasy) i uzyskaniu brył soli (tzw. topek) o takim samym kształcie, jak naczynie do warzenia . Ten sposób uzyskiwania soli był prowadzony do XI wieku, kiedy zaczęto stosować panwie tj. koryta o pojemności ok. 1,4 m sześciennego . Transport solanki do warzelni odbywał się przy pomocy drewnianych rynien drążonych z pnia drzewa.
Warzelnie (czyli karbarie) zatrudniały ok. 3-4 pracowników i jednego mistrza zwanego również
„magister putei”. Rozwój warzelnictwa solnego sprawił, że Łapczyca była w X i XI wieku najważniejszym ośrodkiem administracyjnym, osadą i grodem warownym w okolicy.

Ciągłe poszukiwanie nowych źródeł solankowych i budowa cembrowanych studni doprowadziły do znalezienia soli kamiennej w Bochni. Sztukę wydobywania soli kamiennej krzewili w Bochni Cystersi – zakonnicy z Wąchocka. Odkrycie soli kamiennej należało niewątpliwie do ważniejszych wydarzeń w dziejach Bochni i spowodowało, że uzyskała ona w 1253r prawa miejskie.
Na ziemi Bocheńskiej warzono sól jeszcze do XVIII wieku wykorzystując do tego celu wody kopalniane, lecz ze względów ekonomicznych zaprzestano tej działalności.
W latach sześćdziesiątych XX wieku w Łapczycy odkryto bogate źródła solanek o dużej zawartości jodu i bromu oraz wapnia i magnezu. W Bochni zaczęto wówczas produkować sól leczniczą jodowo-bromową o parametrach zbliżonych do soli iwonickiej. Teraz gdy w bocheńskiej Kopalni Soli nie wydobywa się już soli ani solanki, a Kopalnia jest coraz bardziej znanym uzdrowiskiem, właśnie tutaj w Łapczycy wytwarzana jest świetna sól jodowo-bromowa (ok. 1000 kg dziennie) na bazie lokalnego odwiertu solankowego.

Po 800 – latach historia zatoczyła tutaj swe koło …