Strona główna » Uzbekistan » Muszelka z dna pustyni

Muszla z pustyni Aral-Kum ma do opowiedzenia wstrząsającą historię – morze odeszło stąd zaledwie czterdzieści lat temu.

Muszelka z dna pustyni

W. Paczos
2008-03-26 20:43:38

Wyświetlono razy (ostatnio: ) Rating 3/5

Ocena 3.00 z 5.00. 2 głosów oddanych

Pustynia, dzięki ekstremalnie gorącemu i suchemy klimatowi ma niezwykłe możliwości konserwowania śladów prehistorii - muszli i skamielin wskazujących na obecność w tym miejscu morza tysiące a nawet miliony lat wcześniej. Muszla z pustyni Aral-Kum ma do opowiedzenia dużo krótszą, ale jakże wstrząsającą historię - morze odeszło stąd zaledwie czterdzieści lat temu.

Odwiedź stronę naszej wyprawy: www.azja2006.prv.pl

Droga do Mujniaku jest wprawdzie asfaltowa, choć trudno to zauważyć, bo zawsze jest całkiem zasypana pustynnym piaskiem. W miasteczku woda w kranach jest tylko przez godzinę w ciągu doby - nic dziwnego, wkońcu to pustynia. Wydmy piaskowe czają się tuż za linią lichych tekturowych domków, żeby wspólnie z wiatrem uderzyć z szaloną furią na tych, którzy nie zdołali jeszcze uciec z tego piekła na ziemi. Jest sierpiowe popołudnie, na dworze plus pięćdziesiąt. Za pół roku będzie minus czterdzieści, ale na śnieg nie ma co liczyć. Tylko piasek i sól. W obsukrnym hotelu nad połamana kanapą w holu wisi kiczowaty obraz łódki nad brzegiem morza. To nie żart, to wspomnienie dawnej świetności. Port Mujniak do wczesnych lat siedemdziesiątych posiadał bowiem jeden z największych zakładów przetwórstwa rybnego w całym Związku Radzieckim.

Breżniew zapragnął stworzyć na putyniach Uzbekistanu zagłębie bawełniane. Setki buldożerów wbrew wszelkim zasadom hydrologii wykopały tysiące kilometrów kanałów, które zasiliły wody z rzek Syr-Daria i Amu-Daria. Dziś Uzbekistan jest drugim największm producentem bawełny na świecie. Niestety, wody nie wystarczyło już dla Morza Aralskiego, które zwyczajnie zaczęło wysychać.

Obecny brzeg Morza Aralskiego od Mujniaku dzieli odległość dwustu kilometrów. Morze oddala się codziennie o kolejnych kilka metrów. Zasolenie zwiększyło się do ponad 120 promili - w takich warunkach z Morza Aralskiego zniknęło wszelkie życie. Bogaty w petrodolary Kazachachstan pod wpływem nacisków międzynarodowych postanowił zbudować wielką tamę w poprzek cieśniny i ocalić chociaż Mały Aral, o powierzchni ośmioktornie mniejszej niż dawne Morze Aralskie. Uzbekistan wysychającym morzem nie interesuje sie już od dawna. Podobnie jak zmianami klimatycznymi (zwiększenie amplitudy temperatur o ponad 40 stopni!) i szalącą wśród dzieci z dawnego portu białaczką.

Wieczorem, gdy słońce jest tylko trochę bardziej listościwe wybieramy się na spacer na pustynie. Czeka tam na mnie moja muszelka, wśród tysięcy swoich sióstr, przypominających o niedawnej, zupełnie inne roli tej pustyni - roli dna morskiego. Gdzieniegdzie z piasku wystają inni świadkowie zagłady - pordzewiałe kutry rybackie, które nie nadążyły za uciekającym morzem. Za kilkanaście lat zadanie wskazania na mapie morza, z którego pochodzi moja muszelka będzie niewykonalne.

Odwiedź stronę naszej wyprawy: www.azja2006.prv.pl