Strona główna » Odyssei Pogoda » Promieniowanie słoneczne

Promieniowanie słoneczne

Na promieniowanie słoneczne składa się promieniowanie świetlne i cieplne. Natężenie promieniowania zależy od stopnia zachmurzenia, położenia Słońca nad horyzontem, a co za tym idzie od pory roku i pory dnia

Fot. Bartłomiej Machowski

Gdyby nie zjawisko pochłaniania do Ziemi docierałoby od Słońca światło białe. Światło słoneczne jest mieszaniną barw widma od czerwonej do fioletowej i długości fal świetlnych od 800 do 400 nm (nanometrów). Promieniowanie słoneczne, oprócz światła widzialnego, emituje także niewidzialne światło podczerwone (promieniowanie długofalowe) oraz promieniowanie ultrafioletowe i promieniowanie Rentgena (promieniowanie krótkofalowe).
Promieniowanie ultrafioletowe (UV) jest w większości pochłaniane w atmosferze przez warstwę ozonu. Największą koncentrację ozonu w atmosferze, notuje się w stratosferze na wysokości od 20 do 30 kilometrów.

Promieniowanie słoneczne dostarcza całkowitą ilość energii niezbędnej do przebiegu zjawisk pogodowych w atmosferze ziemskiej. Promieniowanie widzialne, nazywane potocznie światłem, odgrywa zasadniczą rolę w procesie fotosyntezy, w widzeniu u ludzi i zwierząt, ma wpływ na liczne zjawiska cykliczne w świecie roślin i zwierząt. Kąt padania promieni słonecznych na powierzchnię Ziemi warunkuje istnienie na Ziemi stref klimatycznych oraz zmianę pór roku. Promieniowanie słoneczne najsilniejsze jest tam gdzie promienie słoneczne padają pionowo lub prawie pionowo na powierzchnię naszego globu, tak jest między dwoma zwrotnikami, gdzie Słońce dwa razy do roku znajduje się w zenicie. Pod mniejszym kątem promienie słoneczne padają w szerokościach umiarkowanych, w których znajduje się Polska. Natomiast na terenach podbiegunowych mamy do czynienia w z dniem polarnym (słońce przez całe lato nie zachodzi) i z nocą polarną (słońce przez całą zimę nie wschodzi).

Fot. Bartłomiej Machowski

Promienie słoneczne przechodząc przez atmosferę ulegają rozproszeniu, napotykając na cząsteczki pyłów, gazów i wody. Im krótsza jest fala świetlna, tym silniejszemu ulega rozpraszaniu. Granatowe i fioletowe promienie światła są rozpraszane dwa razy intensywniej niż czerwone. Właśnie dlatego patrząc w niebo widzimy światło rozproszone, w którym dominują promienie o barwie od niebieskiej do fioletowej. W momencie zachodu Słońca przeważają barwy ciepłe, gdyż wydłuża się droga promieni świetlnych w atmosferze, większy jest zatem udział promieni czerwonych i żółtych w świetle docierającym do obserwatora.

Wykorzystane źródła: Roth G.D. 2000 - Pogoda i klimat. Wyd.Bertelsmann Media. Warszawa.