Letni warsztat GPS (2) - Na jogging
2008-07-22 11:39:26
Zapraszamy do drugiego z cyklu artykułów przygotowanych przez ekspertów od nawigacji Gps24.pl.
Zapraszamy na nasze forum, gdzie w temacie GPS zadać można pytanie ekspertowi ds. korzystania z nawigacji satelitarnej (nick RAV).
Przypominamy też o wakacyjnym konkursie na najciekawszą relację, w którym wygrać można urządzenia do nawigacji turystycznej.
Technologia GPS kojarzy się głównie z nawigacją. Jednak istnieją urządzenia GPS, których główna funkcja jest inna - np. rejestratory śladów lub lokalizatory. Należą do nich również urządzenia treningowe. Można je uznać za ogniwo pośrednie między typowymi GPSami turystycznymi a rejestratorami tras. Mają jednak pewne wyjątkowe cechy, niespotykane w innych kategoriach sprzętu. Czyni to z nich pomoc, której nie zastąpi żadne inne, niewyspecjalizowane urządzenie.
Najbogatszą ofertę urządzeń treningowych na polskim rynku zaprezentował amerykański potentat branży GPS, firma Garmin. Podzielił on sportowców na kolarzy i biegaczy, oferując obu grupom różne modele GPSów. Modelami dla rowerzystów, montowanymi na kierownicy, zajmiemy się przy innej okazji. Urządzenia drugiej grupy, przypinane na nadgarstku jak zegarek, mogą jednak służyć nie tylko biegaczom, ale także miłośnikom jazdy konnej, żeglarstwa, surfingu wielu innych, zwłaszcza wysiłkowych, dyscyplin sportu.
Seria Garmin Forerunner składa się z kilku modeli. Mimo, że przypominają wyglądem znane od kilku lat zegarki z modułem GPS, ich możliwości są znacznie większe. Ich pełne wykorzystanie wymaga współpracy z komputerem i czujnikami diagnostycznymi. Zanim więc poznamy możliwości samej jednostki centralnej, przyjrzyjmy się oprogramowaniu i czujnikom.
Centrum treningowe
W zestawie Forerunnera znajduje się oprogramowanie Training Center, służące do planowania treningów i analizy ich wyników. Pozwala ono ustalić odpowiednie dla sportowca strefy osiągów i wysiłku (wyrażone prędkością, tętnem i rytmem biegu) i za ich pomocą projektować poszczególne etapy treningu. Przykładowo można założyć pewien czas rozgrzewkowego biegu przy umiarkowanym wysiłku (tętno w określonym zakresie), a potem przebiegnięcie określonego dystansu przy prędkości nie spadającej poniżej ustalonej. Daje to bardzo duże możliwości zadania takich warunków treningu, jakie będą najbardziej odpowiednie. Oczywiście ich ustaleniem powinni się zajmować trenerzy i lekarze.
Załadowany do urządzenia program treningu jest ściśle kontrolowany. Urządzenie zna położenie zawodnika w każdym momencie, a więc także jego prędkość i przebyty dystans. Dodatkowe, bezprzewodowe czujniki, zamontowane na klatce piersiowej i jednym z butów, dostarczają danych o tętnie i rytmie biegu. W razie przekroczenia ustalonych dla danego etapu wartości, urządzenie informuje zawodnika alarmem. Wszystkie mierzone parametry są zapisywane w pamięci. Po powrocie wystarczy podłączyć GPS do komputera, by wszystkie dane znalazły się w Training Center, gdzie można przyjrzeć się osiągniętym wynikom.
GPS dopinguje
Typowe urządzenie treningowe GPS prezentuje na bieżąco dane o czasie, prędkości i dystansie. Na oddzielnym ekranie możemy zobaczyć mapę trasy z punktami zwrotnymi. Bardzo ciekawa jest funkcja wirtualnego partnera, z którym możemy się ścigać. Dane o jego biegu mogą być zebrane podczas poprzedniego pokonywania danej trasy. W ten sposób możemy w dowolnym czasie porównywać swoje osiągi z kolegą lub nawet z samym sobą, z poprzednich treningów. Pozwala to zdopingować się do stopniowego poprawiania wyników.
Urządzenia GPS wymagają dostępu do sygnału z satelitów. Niestety, w hali sportowej może on być zbyt słaby, by precyzyjnie wyznaczać pozycję. Dlatego dla sportowców halowych Garmin opracował uproszczony model - Forerunner 50. Wygląda on jak zwykły zegarek i jest pozbawiony odbiornika GPS, może natomiast współpracować z czujnikiem zamontowanym na stopie biegacza. Pomiar przyspieszeń, dokonywany przez akcelerometr, wystarcza do określenia rytmu biegu, prędkości i dystansu. Kolejny czujnik bada tętno zawodnika. Wszystkie te dane są zapisywane w pamięci i mogą być analizowane tak samo jak w przypadku urządzeń GPS.
Pozostałe modele Forerunnerów, modele 205, 305 i nowy 405, są wyposażone w czuły moduł GPS SiRFstarIII. Potrafią zatem analizować przemierzaną trasę nawet bez czujnika na stopie, chociaż po dołączeniu go otrzymujemy dodatkowe informacje o rytmie biegu. Z czujnikami rytmu i tętna mogą współpracować tylko modele 305 i 405. Model 205 jest zatem przeznaczony dla osób traktujących bieganie rekreacyjnie, a nie wyczynowo. Będzie także odpowiedni do innych dyscyplin sportu, jak np. narciarstwo, jazda konna czy windsurfing. Pozostałe modele, przystosowane do pomiaru nie tylko osiągów, ale także włożonego w nie wysiłku, lepiej sprawdzą się w bieganiu wyczynowym.
Sprzęt codziennego użytku
Do niedawna urządzenia Garmina komunikowały się z komputerem poprzez kabel USB. Dotyczy to także modelu Forerunner 205 i 305, które mają w zestawie niewielką stację bazową. Po powrocie z treningu musimy położyć Forerunnera na bazę, po czym dane automatycznie trafiają do Training Center i rozpoczyna się ładowanie baterii. Nowsze modele, Forerunner 50 i 405, łączą się bezprzewodowo nie tylko z akcesoriami, ale także z komputerem. Odbywa się to za pośrednictwem łącza ANT, podobnego do Bluetooth, lecz bardziej energooszczędnego. W zestawie znajduje się niewielka wtyczka z transmiterem ANT, którą należy włożyć do gniazda USB. Dzięki temu możemy zrezygnować z tradycyjnego zegarka, a Forerunnera używać cały dzień (czemu sprzyjają także jego niewielkie rozmiary i długi czas pracy na baterii). Nie musimy nawet pamiętać o zgraniu danych po treningu - wystarczy znaleźć się w pobliżu komputera, a ten sam wykryje Garmina i zaktualizuje dane.
Nowoczesne urządzenia treningowe potrafią znacznie więcej niż tradycyjne stopery. Dzięki nim każdy krok i każde uderzenie serca jest pod kontrolą, co pozwala dopracować trening biegowy w każdym szczególe w sposób efektywny, a zarazem bezpieczny.
FAQ
Co wyróżnia urządzenia treningowe na tle innych urządzeń GPS?
Urządzenia treningowe służą do monitorowania postępów sportowca. Ich główną funkcją nie jest nawigacja, lecz zapis pozycji, prędkości, wysokości i czasu na poszczeólnych etapach treningu, a w wariancie rozszerzonym także wysiłku i stanu fizycznego zawodnika: jego tętna i rytmu biegu lub pedałowania.
Czy urządzenia treningowe działają w hali?
W zamkniętych pomieszczeniach sygnał GPS może być niedostępny, ale mimo to urządzenia treningowe potrafią spelniać większość swoich zadań, korzystając z pomiaru przyspieszeń. Model Garmin Forerunner 50 jest specjalnie przystosowany do używania w hali i nie ma modułu GPS.
Czy urządzenia treningowe bez dodatkowych czujników są przydatne?
Jeśli swoje bieganie traktujesz rekreacyjnie, a nie wyczynowo, czujniki tętna i rytmu biegu nie są konieczne. Sama jednostka główna, zawierająca GPS, zapisuje przebyty dystans, prędkość i inne parametry. Na bieżąco można odczytać np. Ilość kalorii spalonych podczas treningu.
Co można robić z zapisanymi danymi?
Dane śladu (pozycja, wysokość, czas, prędkość, ew. także tętno i rytm) należy po treningu skopiować do komputera. Łączenie z komputerem odbywa się przewodowo, przez stację bazową (Forerunner 205, 305) lub bezprzewodowo, łączem ANT (Forerunner 50, 405). Program Training Center automatycznie pobiera dane i prezentuje je na mapie oraz w postaci wykresów. Poza tym informacje te można zamieszczać w serwisach internetowych MobileBased lub Garmin Connect i porównywać z innymi użytkownikami. Dane własne i ściągnięte z Internetu można wykorzystać w kolejnych treningach dzięki funkcji Wirtualnego Partnera.
Co to jest Wirtualny Partner?
Wirtualny Partner to funkcja dopingująca do uzyskiwania coraz lepszych wyników. Korzystając z danych z poprzednich treningów można uruchomić symulację pokonywania ustalonej trasy. Na ekranie widzimy położenie symulowanego, wirtualnego zawodnika oraz własne. Celem jest oczywiście wygranie wyścigu.
Czy urządzenie treningowe może służyć jako normalny zegarek?
Nowe modele (Forerunner 50, 405) mogą pracować w trybie oszczędnym, co bardzo wydłuża ich czas pracy na baterii. Ich rozmiary i kształty nie odbiegają od typowych sportowych zegarków, więc mogą z powodzeniem zastąpić tradycyjny zegarek ze stoperem. Nawet po przyjściu do domu nie musimy zdejmować Forerunnera z nadgarstka, gdyż synchronizacja danych z komputerem odbywa się bezprzewodowo. Starsze Forerunnery są większe, mają ciągle włączony moduł GPS, co ogranicza czas ich pracy do ok. 10 godzin, a synchronizacja wymaga zamontowania urządzenia na stacji bazowej - są zatem mniej wygodne w roli zegarka.
Czy urządzenie treningowe może służyć do nawigacji?
Mozliwości nawigacyjne Forerunnerów przypominają te z prostszych modeli eTrexów. Forerunnery nie zawierają map, co mocno ogranicza ich możliwości nawigacyjne. Można jednak stworzyć w nich bazę punktów orientacyjnych i nawigować z ich wykorzystaniem. Widoczny na ekranie ślad pokonanej trasy również może być przydatny w nawigacji.
Które Forerunnery mogą współpracować z dodatkowymi czujnikami?
Współpracę z czujnikami tętna i rytmu biegu/pedałowania umożliwiają Forerunnery 50, 305 i 405. Są one dostępne w zestawach zawierających odbiornik oraz czujniki. Jedynym z obecnie oferowanych Forerunnerów nie współpracujących z czujnikami jest model 205.
Na czym polega planowanie treningu z Forerunnerem?
Planowanie treningów umożliwia program Training Center, oferowany wraz z urządzeniem. Polega ono na ustaleniu trasy i parametrów, jakie zawodnik ma utrzymać podczas biegu. Parametry te dotyczą prędkości, rytmu i tętna. Niezachowanie zadanych parametrów w trakcie treningu jest sygnalizowane alarmem. Dzięki niemu zawodnik wie, że powinien np. przyspieszyć lub zwolnić. Warto zauważyć, że alarmy Forerunnera zabezpieczają nie tylko przed zbyt leniwym biegiem, ale i przed zbyt forsownym, niebezpiecznym dla zdrowia.
Jakie czujniki współpracują z urządzeniami treningowymi?
Czujnik tętna ma postać elastycznego pasa, montowanego wokół klatki piersiowej. Dla biegaczy opracowano także czujnik rytmu biegu, wplatany w sznurowanie buta i mierzący przyspieszenia. Rowerzyści mogą zamontować czujnik rytmu pedałowania. Na podstawie danych z czujników można zoptymalizować wykorzystanie energii sportowca.
Więcej o poszczególnych modelach urządzeń na stronie Gps24.pl.
