Choroba kesonowa

Oprócz narkotycznego działania azotu, duże znaczenie w rozwoju stanu chorobowego w hiperbarii ma rozpuszczanie się azotu w tkankach i płynach ustrojowych. Rozpuszczalność azotu w tkance tłuszczowej jest 5-krotnie większa niż w osoczu. Także po wysyceniu tkanek podczas przebywania w kesonie lub podczas nurkowania szybkie zmniejszenie się ciśnienia atmosferycznego uwalnia gazy rozpuszczone we krwi i w tkankach (szczególnie zatoru ze względu na jego odsetkowy udział w powietrzu), które wydzielają się w postaci pęcherzyków.

Pęcherzyki pozanaczyniowe drażnią zakończenia nerwowe, powodując ból. Pęcherzyki osoczowe swobodnie płyną w strumieniu krwi lub w połączeniu z lipidami i białkami tworzą emulsję, przyklejając się do ścianki błony wewnętrznej. Z kolei na nich osadzają się krwinki i płytki krwi, co wywołuje aglutynację, w rezultacie prowadząc do utworzenia skrzepliny. Skrzepliny te narastają w ciągu wielu dni, co staje się przyczyną postępującej choroby kesonowej, mimo przebywania już w normalnym ciśnieniu atmosferycznym. Z tego powodu objawy choroby kesonowej rozwijają się powoli po zaistniałej dekompresji.

Ze względu na tworzenie się pęcherzyków w różnych miejscach organizmu można mówić o różnych postaciach choroby kesonowej. Najczęściej objawy występują w układzie kostno – stawowym i nerwowym. Stopień uszkodzenia zależy od wielkości hiperbarii i szybkości dekompresji. Postać kostno – stawowa objawia się silnymi bólami w stawach, poprzedzanymi mrowieniami i osłabieniem siły w kończynach dolnych. Postać mózgowa jest spowodowana zatorami w różnych naczyniach, dając objawy uszkodzenia nerwów czaskowych, niedowładów połowiczych i zaburzeń widzenia.

Odrębną postacią jest zespół Meniere’a związany ze zmianami ciśnienia atmosferycznego (dekompresją). Uwarunkowania anatomiczne ucha wewnętrznego są przyczyną częstego pojawienia się urazu ciśnieniowego. Podobne zaburzenia dotyczą zatok przynosowych. Różnice ciśnień, jakie występują w lotnictwie, mogą powodować ostre dolegliwości.