Zaloguj się
Przyłącz się do społeczności miłośników podróży
Twój profil
Wyloguj
Andrzejewo - wycieczka
Ocena 4.3000 z 5.00. 10 głosów oddanych
Gmina: Andrzejewo
Grob J. Wyszynskiej
Propozycja wycieczki przygotowana przez Towarzystwo Rozwoju Ziemi Andrzejewskiej.
Gmina Andrzejewo leży w północno-wschodniej części województwa mazowieckiego i graniczy bezpośrednio z województwem podlaskim. Wchodzi ona w skład powiatu ostrowskiego. Andrzejewo znajduje się na Wysoczyźnie Wysokomazowieckiej, nad rzeką Mały Brok.
Pierwsze wzmianki o istnieniu miejscowości Wronie pochodzą z początku XIII w. Andrzejewo było lokowane we wsi Wronie przez biskupa płockiego Andrzeja Krzyckiego 13 maja 1534 r. na prawie magdeburskim. Zgodę na to wyraził król Zygmunt Stary na Sejmie w Piotrkowie dnia 26 lutego 1528 roku. W roku 1869 Andrzejewo zostało pozbawione praw miejskich i stało się siedzibą gminy, w granice której je włączono.
Wycieczkę po Gminie proponujemy rozpocząć od kościoła w Andrzejewie położonego przy ul. Kościelnej, tuż nad rzeką Mały Brok. Jest on zdecydowanie najstarszym i najważniejszym zabytkiem gminy. Budowę kościoła w 1526 roku rozpoczął założyciel miejscowości bp Krzycki. Jest to jeden z najdalej wysuniętych na wschód zachowanych gotyckich kościołów mazowieckich, który swą obecną formę uzyskał w wyniku długotrwałego procesu budowlanego.
Wśród wyposażenia wnętrza andrzejewskiej świątyni zwraca uwagę barokowy ołtarz główny pochodzący z 1701 roku. Został on znacznie uzupełniony i przerobiony w 1884 r. W polu głównym ołtarza znajduje się obraz Wniebowzięcia NMP, a w zwieńczeniu obraz św. Bartłomieja, oba obrazy z XIX wieku. W dolnej kondygnacji ołtarza stoją rzeźby św. Andrzeja i św. Bartłomieja, w górnej kondygnacji - św. Katarzyny i św. Barbary, w zwieńczeniu - Michała Archanioła; wszystkie rzeźby pochodzą z 1730 r. Nad bramkami ołtarza umieszczono rzeźby św. Piotra i Pawła z 1884 r. Tabernakulum wykonano w drugiej połowie XIX wieku. Do zabytków należą ponadto: dwie stare granitowe kropielnice, renesansowy kielich z końca XVI w. i puszka z 1620 r., chrzcielnica z XVIII wieku, ambona, prospekt organowy (przekształcony w 1909 r.) i feretron z 1810 r., obrazy pozaołtarzowe: św. Bartłomieja z około 1730 r., czterech ewangelistów z połowy XIX wieku, Matki Boskiej Częstochowskiej z 1878 r., epitafia: Szymona Jabłonowskiego oraz jego kolejnych trzech żon i syna z około 1648 r. i Stanisława Jabłonowskiego z 1671 r., lampka wieczna z XVII wieku, siedem dawnych ornatów, kapa z 1780 r. Na cmentarzu kościelnym stoi figura Niepokalanej z piaskowca wykonana w 1904 r.
Z Andrzejewem związany był Kardynał Stefan Wyszyński. W kwietniu 1910 roku państwo Wyszyńscy sprowadzili się do Andrzejewa. Stanisław, ojciec Stefana Wyszyńskiego, pracował jako organista w kościele, natomiast dziewięcioletni Stefan rozpoczął naukę w miejscowej szkole. Tu przyjął sakramenty Pierwszej Komunii i Bierzmowania. Tu zmarła jego matka. Kardynał Stefan Wyszyński nawiedzał często parafię Andrzejewo odwiedzając cmentarz, na którym spoczęły doczesne szczątki jego matki i siostry Zofii. Świadectwem tego jest pamiątkowa tablica mówiąca o tym fakcie.
Będąc na andrzejewskim cmentarzu, oddalonym około 150 m od kościoła, warto zobaczyć także pochodzącą z 1884 roku kaplica fundacji rodziny Przeździeckich i księdza Wincentego Godlewskiego, oraz mauzoleum żołnierzy 18 Dywizji Piechoty poległych w bitwie pod Andrzejewem w dniach 12-13 września 1939 r. i mauzoleum żołnierzy Armii Krajowej z Andrzejewa i okolic poległych w bitwie na Czerwonym Borze podczas akcji "Burza" w 1944 roku.
Aby poznać walory kulturowo-przyrodnicze terenu wschodniej części Gminy Andrzejewo, będącej jednocześnie północno-wschodnią częścią powiatu ostrowskiego oraz aktywnie odpocząć, wyruszamy na szlak rowerowy "Nad Brokiem". Niestety w Andrzejewie niema wypożyczalni rowerów, dlatego też musimy przywieźć własne. Trasa wytyczona została w oparciu o oś rzeki Brok Mały i biegnie przez w większości mało uczęszczane za to bardzo malownicze części gminy Andrzejewo, zahaczając także o teren gminy Czyżew-Osada. Na rowery wsiadamy przed kościołem i ruszamy w kierunku Czyżewa. Po przejechaniu około 250 m szlaku po raz pierwszy przecinamy rzekę Mały Brok mostem stanowiącym część drogi powiatowej Andrzejewo - Czyżew. W tym miejscu stan głębokości rzeki jest największy na całym jej biegu i wynosi ok. 5,5 m. Jak głosi miejscowa legenda na dnie spoczywa czołg niemiecki z okresu II Wojny Światowej. Po minięciu ul. Kościelnej odbijamy w lewą, w ulicę Zawodzie, gdzie mijamy zabudowania położone w malowniczej dolince rzeki i niewielki wąwóz zbiegający prostopadle od ulicy w stronę Małego Broku. Z ulicy Zawodzie ponownie skręcamy w lewo, w ulicę Klacze zjeżdżając w dół porządną gruntową drogą. To jeden z najpiękniejszych zakątków Andrzejewa, z ciągnącymi się olszynami do złudzenia przypominającymi las, zagajnikami, kapliczką i ładnymi, starymi, drewnianymi domami. Zjeżdżając wciąż ku rzece ponownie docieramy do Małego Broku przecinając go dość nierównym, betonowym przepustem, nie stanowiącym jednak żadnego problemu nawet dla początkującego kolarza. Przemykając pomiędzy stawami dojeżdżamy do ulicy Warszawskiej, gdzie skręcamy w prawo. Mijając zabudowania ulicy Warszawskiej warto zwrócić uwagę na drewniany dom (nr 56) - najstarszy istniejący dom w Andrzejewie, dwa stare krzyże oraz kilka drewnianych zabudowań.
Po przejechaniu ok. 1 km z ul. Warszawskiej skręcamy w ulicę prowadzącą do miejscowości Załuski, gdzie po raz trzeci przecinamy rzekę. Tuż przed Załuskami, skręcamy w lewo w malowniczą drogę do wioski Przeździecko Dworaki wiodącą wzdłuż rzeki. Mijając zabudowania Dworak docieramy do trasy Przeździecko Grzymki - Zaręby Bolędy odbijając w lewo w kierunku Grzymk.
Zahaczając o drogę powiatową Andrzejewo - Zaręby Warchoły (ostrożność !), mijając Grzymki kierujemy się w kierunku miejscowości Przeździecko Jachy. Po przejechaniu ok. 1 km skręcamy w prawo zostawiając Jachy trochę z boku i docieramy do lasu. Poruszając się cały czas leśnym duktem przecinamy trasę Andrzejewo - Zaręby Warchoły (ostrożność !) docieramy ponownie do szosy Grzymki - Bolędy i odbijając w lewo po ok. 1,5 km wjeżdżamy do wsi Zaręby Bolędy.
Stąd zawracamy w kierunku Grzymk i ponownie docieramy do miejscowości Przeździecko Dworaki gdzie skręcamy w lewo i mijając wieś kierujemy się piękną pagórkowatą drogą poprzez pola i zagajniki do miejscowości o dość dziwacznej nazwie Dmochy Kudły. Miejscowość ta z powodzeniem mogłaby zagrać w jakimś filmie o polskiej wsi z przed dziesiątek lat a to z uwagi na swój wygląd i klimat. Ciekawostką są zwłaszcza dwa duże domy do złudzenia przypominające dworki z zachodniej Polski. Z tychże Kudłów poprzez niewielki lasek docieramy do Dmochów Wochów. Mijając ogromne wierzby przy wylocie ze wsi jadąc 3,5 km pośród pól docieramy do starej wioski Pieńki Żaki. Ta miejscowość też przypomina unowocześnioną wersję wsi z filmu "Chłopi". Drewniane domki, staw, polne drogi, zagajniki oraz dwie ciekawostki - pozostałości po cmentarzysku z czasów I Wojny Światowej w zagajniku tuż przy wjeździe do wsi z Dmochów i urokliwa kapliczka, przy wyjeździe w stronę Andrzejewa, ufundowana przez mieszkańca wsi, emigranta do USA przed II Wojną Światową. Z Pieńków Żaków udajemy się w kierunku Andrzejewa i po przejechaniu 3,5 km. szerokim duktem docieramy do miejscowości od razu skręcając w znaną nam już ulicę Klacze i po przejechaniu Małego Broku skręcamy tym razem w ulicę Wodną. Mijamy Wodną, Rynek i Kościelną, gdzie warto zwrócić uwagę na liczne drewniane zabudowania, estetyczny park w centrum i Rynek z zabudową drewniano-murowaną z XXw. Trasę kończymy pod Kościołem, który jest też jej początkiem.
Długość trasy wynosi ok. 35 km. Czas pokonania średnim tempem to ok. 2,5 godzin. Szlak ogólnie łatwy, miejscami trudny. Rodzaj nawierzchni od asfaltowej, przez szutrową, żwirową do gruntowej i leśnego duktu. Oznaczenie szlaku: biało-zielono-białe poprzeczne pasy.
Następnie jedziemy do miejscowości Paproć Duża oddalonej ok. 4 km od Andrzejewa. Tu w nieistniejącym już zborze ewangelickim w 1899 roku odbył się ślub Józefa Piłsudskiego z Marią Juszkewiczową Wieś została założona w 1798 roku przez niemieckich kolonistów pod nazwą Gross-Kingshuld i do 1940 roku zamieszkana była przez ludność niemiecką. Na uwagę zasługuje układ rozplanowania wsi założony na obwodzie koła z promieniście rozchodzącymi się ulicami.
Po powrocie do Andrzejewa kierujemy sie w stronę Ostrowi Mazowieckiej. Po przejechaniu ok. 6 km, w okolicach Dąbrowy znajdują się bunkry Zambrowskiego Rejonu Umocnień wchodzącego w skład Linii Mołotowa. W skład zespołu obiektów wchodzi pięć schronów bojowych, dwa tradytory artyleryjskie, dwa jedno strzelnicowe km i działko p.panc. Schrony są dobrze zachowane posiadają elementy pancerza zewnętrznego i wewnętrznego, szalunki. Obiekty są niebezpieczne ze względu na zalanie wodą.
Tu możemy zakończyć podróż po Gminie Andrzejewo lub udać się na nocleg do pobliskiego gospodarstwa agroturystycznego w Kuleszkach Nienałtach (www.kuleszki.prv.pl), położonego bezpośrednio nad rzeką Mały Brok, w pobliżu niewielkiego lasu. Jest to na razie jedyne gospodarstwo agroturystyczne na terenie Gminy, jednak w przyszłym roku prawdopodobnie pojawią się kolejne. Informację o nich będzie można znaleźć na stronie www.andrzejewo.info.
Mauzoleum żolnierzy wrzesnia 1939
Bunkry lini Molotowa
