Kraków - spacer nr 7

Oceń tę wycieczkę:

Oceń!

Kraków - spacer nr 7
….pieszo-rowerowo szlakiem dawnej Twierdzy Kraków

Poszukiwaczy przygód zapraszamy do obejrzenia krakowskich fortyfikacji, wzniesionych przez Austriaków.

W latach zaborów - od 1795 do 1918 r. - Kraków oddalony był tylko 7 km od granicy z Rosją, toteż stał się twierdzą, rozbudowywaną przez Austriaków od 1854 r. Pierwotnie budowana była wg koncepcji z poł. XIX w. na linii obecnych Alei Trzech Wieszczów (pozostałością dawnego rdzenia twierdzy jest fort Kleparz). Postęp techniki - głównie wzrost zasięgu artylerii - spowodował, że fortyfikacje wzniesione w połowie XIX w. stały się wkrótce bezużyteczne i trzeba było ich system rozbudować, tworząc pierścieniową twierdzę fortową. Po 1878 r. wzniesiono pierścień dzieł obronnych oddalonych od centrum miasta, w tym fortów o odmiennej konstrukcji, z betonowymi stropami, pancernymi wieżami kopułami. W 1914 r. zewnętrzny pierścień Twierdzy Kraków liczył 32 forty różnych typów (pancerne, piechoty itp.). Część z nich została, niestety, zniszczona w 2. poł. XX w., ale pozostałe świadczą o rozmiarach Twierdzy i kunszcie budowniczych.

Obejrzenie austriackich fortyfikacji Krakowa ułatwia - oznakowany żółto-czarno-żółtymi znakami - szlak dawnej Twierdzy Kraków. Jeden odcinek prowadzi od fortu „Mogiła” (nieopodal Kopca Wandy) do Salwatora, łącząc forty położone w pn. części miasta; drugi - na prawym brzegu Wisły - prowadzi od fortu „Lasówka” do fortu „Bodzów”, łącząc fortyfikacje leżące w pd. części Krakowa, a następnie przez szańce na Ludwinowie doprowadza do fortu „Św. Benedykt”. Przy obiektach ustawiono tablice z krótką informacją o nich. Przebieg szlaku pokrywa się w dużej mierze z przebiegiem historycznej, fortecznej drogi rokadowej.

Szlak, choć pomyślany jako pieszo-rowerowy, może być też w dużych częściach zwiedzany przez zmotoryzowanych, tym bardziej, że do większości obiektów kierują informacyjne znaki drogowe. Z kolei piesi z konieczności pokonują szlak fragmentami, licząc się z tym, że odcinki dawnej drogi rokadowej stanowią dziś fragmenty krakowskich ulic lub podmiejskich dróg.

Uprzedzić też trzeba, że niektóre forty są dostępne, inne są dopiero zagospodarowywane, toteż dostęp do nich jest możliwy za zgodą użytkownika; niektóre nie są w ogóle udostępnione do zwiedzania.

Zagospodarowane forty pełnią różne funkcje. Na przykład w forcie „Skała” znajduje się obserwatorium astronomiczne, a w fortach „Olszanica” (na zach. od Lasu Wolskiego)
i „Grębałów” (przy ul. Kocmyrzowskiej) znajdziemy ośrodki jeździeckie. We wspomnianym forcie „Olszanica” działa też schronisko harcerskie, zaś w forcie „Zielonki” - hotel „Twierdza”. Przy tym hotelu, a także przy forcie „Węgrzce” (przy szosie Kraków - Kielce) urządzono strzelnice.

Kilka fortów, niezbyt odległych od siebie, znajduje się w Nowej Hucie, np. forty „Batowice” na os. Złotego Wieku, „Mistrzejowice” nieopodal os. Piastów, a także forty „Krzesławice” (miejsce martyrologii z lat II wojny światowej) i wspomniany „Grębałów”. Mało kto zdaje sobie też sprawę z faktu, iż zabudowania otaczające Kopiec Kościuszki, to także dawny fort oznaczony numerem II. Z kolei w pd. części miasta zainteresowanie budzą inne dzieła obronne, m.in. forty „Prokocim”, „Rajsko” (z widokiem na Kraków), „Skotniki”, a także jeden z najstarszych - fort artyleryjski „Św. Benedykt” na wzgórzu Lasoty (Krzemionki), dziś unikalny przykład fortyfikacji z poł. XIX w.

W przeciwieństwie do wzniesionej w tym samym czasie przez Austriaków twierdzy
w Przemyślu - krakowska twierdza nie została zniszczona w latach I wojny światowej. Tym bardziej więc warto zachęcić odwiedzających Kraków do obejrzenia jej zabytków.

(oprac. Jerzy Gajewski)

Dodaj komentarz >>

Twoje imię:

Twój komentarz: