Zaloguj się
Przyłącz się do społeczności miłośników podróży
Twój profil
Wyloguj
Gmina Będzin
Wyświetlono ... razy.
BĘDZIN - zamek królewski z XIV w
Ocena 5.0000 z 5.00. 1 głosów oddanych
KrzysztofKraszewski, 2006-06-14 14:52:02
Źródło informacji: http://free.of.pl/z/zamki/
Starzy, mądrzy ludzie z okolic Będzina powiadają, że pierwszy polski król Bolesław Chrobry miał wiernego druha i przyjaciela Bende. Tenże rycerz towarzyszył królowi w wojennych wyprawach i w zabawie. W nagrodę obdarował go Bolesław włościami nad rzeką Przemszą. Gdy Benda przejął władanie nad swoją ziemią długo szukał miejsca na wybudowanie bezpiecznej siedziby, aż wreszcie znalazł. Położoną pośród puszczy wysoką, stromą skałę, z której daleki był widok na całą okolicę i płynącą w dole rzekę.
Trudno było wybrać miejsce, a jeszcze trudniej śmiałe zamysły zrealizować, gdyż brak tu było ludzi do pracy. Kazał więc rycerz spędzić na budowę wolną ludność z okolicznych osad. Wznosili oni w wielkim trudzie kamienne mury, a gdy skończyli, zostali odesłani do domu bez zapłaty. Za tą krzywdą poszły następne tak, że ludność szybko zaczęła złorzeczyć rycerzowi i jego rodzinie. I stało się, dosięgnął okrutnika gniew Boży. Pewnego dnia oderwał się od murów zamku potężny głaz i przygniótł przechodzących obok jego żonę i dzieci. Zrozpaczony Benda przywdział habit mnisi i zamieszkał w pustelni. Zamek zaś i powstałą wokół niego osadę zaczęto nazywać, od miana właściciela, Bendynem. Z czasem Bendyn zamienił się na Będzin i tak zostało do dzisiaj.
Zamek w Będzinie wzniósł Kazimierz Wielki w połowie XIV wieku. Budowla stanęła zapewne na miejscu wcześniej istniejącego grodu. Wzniesiono ją z kamienia, na planie nieregularnym. Całość obwiedziona była podwójnym murem. W jednym narożniku dziedzińca stanęła wysoka, cylindryczna wieża, a po przeciwnej stronie dziedzińca budynek mieszkalny.
Gdy kanclerz Jan Zamojski w bitwie pod Byczyną pokonał kandydata na króla arcyksięcia Maksymiliana, ten zrzekł się pretensji do polskiej korony. Rokowania w tej sprawie toczyły się właśnie w Będzinie.
W 1616 roku, z niewyjaśnionych przyczyn zamek spłonął. Został odbudowany staraniem Andrzeja Dębińskiego. Niestety, nie oparł się wojskom Szwedzkim. Został przez nich zdobyty i zniszczony w 1655 roku. Pomimo podjętych prób odbudowy stopniowo popadał w ruinę. Dopiero w 1836 roku podjęto jego odbudowę z przeznaczeniem na szkołę górniczą. Po wojnie zamek ponownie odrestaurowano. Dziś mieści się w nim muzeum, działa kawiarnia.
Będzin - zamek królewski
JacekBednarek, 2006-06-03 13:48:15
Źródło informacji: Zamki polskie
Murowany zamek w Będzinie zbudowany został w miejscu wczesnośredniowiecznego gródka Banden, zniszczonego przez najazd tatarski w roku 1241 i odbudowanego kilkadziesiąt lat później w postaci drewniano-ziemnych wałów z kamiennym stołpem, wieżą ostatniej nadziei, zalążkiem nowej królewskiej fortecy. Przekształcenie drewnianego dworu w murowany zamek nastąpiło przypuszczalnie w pierwszej połowie XIV stulecia z inicjatywy króla Kazimierza Wielkiego, zapewne w celu ochrony zachodniej granicy Polski - najbardziej wysunięty na zachód poza linię fortalicji kazimierzowskich odgrywać miał on kluczową rolę, przyjmując na siebie ciężar pierwszego uderzenia, również pierwszej obrony przed atakami ze strony Śląska oraz Państwa Czeskiego. Datę ostateczną ukształtowania się masywnej bryły zamku wyznacza wizyta najważniejszego człowieka ówczesnego świata, cesarza rzymskiego i króla czeskiego Karola V, który przybył z roboczą wizytą do Polski w roku 1364. Warownia funkcjonowała jednak już co najmniej 15 lat wcześniej, albowiem w 1349 wzmiankowany był pierwszy znany burgrabia Będzina Wiernek. Pełniła ona odtąd funkcję siedziby kapitana, a od XVI stulecia starosty, z nadania władcy zarządzających przydzielonym im kwartałem i w razie potrzeby organizujących niezbędną obronę: [...] wójt nasz ze swymi następcami będzie zobowiązany stawić się na koniu oraz w ozdobnej zbroi, w pancerzu i żelaznym hełmie na każdą naszą wyprawę [...] Założone u jej podnóża w roku 1358 miasto posiadało początkowo charakter wyraźnie militarny i w związku ze swoją nieszczęsną rolą wielokrotnie ulegało zniszczeniom. O jego obronnym charakterze decydowały nie tylko opasające go kilometrowej długości mury, ale też fakt, że na stałe stacjonowała tam pokaźna część królewskiego wojska. Ścisła załoga zamkowa liczyła zaledwie kilkunastu żołnierzy - w 1456 spis piechoty wykazywał w zamku 2 strzelców oraz 2 pieszych , a z miasta 4 pieszych i 2 puszkarzy oraz wóz.
Najstarszą budowlą murowaną, wzniesioną w obrębie drewniano-ziemno-kamiennego grodu, była wieża cylindryczna zbudowana na fundamencie zbliżonym do kwadratu. Ustawiona w eksponowanym miejscu od strony największego zagrożenia miała zwieńczenie wykonane z zendrówki (przepalona na ciemny kolor cegła), charakterystycznej dla budowli tego typu w okresie panowania Kazimierza Wielkiego (np. Olsztyn, Chęciny). Wnętrze wieży podzielone było na cztery główne poziomy: w dolnym, najwęższym mieściło się piwniczne więzienie, do którego spuszczano więźniów po sznurach, natomiast na kondygnacji trzeciej znajdował się gotycki otwór wejściowy połączony z powiązaną z murem przyporą. Średnica budowli wynosiła 10,7 metra przy grubości murów w przyziemiu dochodzącej do 4 metrów - nieznana jednak pozostaje jej pierwotna wysokość oraz sposób zadaszenia. W kolejnej fazie postawiono w części południowo-wschodniej czworoboczną pięciokondygnacyjną wieżę, do której w późniejszym stadium rozbudowy przystawiono budynek mieszkalny. Murowana z łamanego wapienia i posadowiona na skalnym podłożu wieża czworoboczna pełniła funkcję typowej konstrukcji mieszkalno-obronnej. Wzniesiono ją na rzucie zbliżonym do kwadratu o wymiarach zewnętrznych 8,5x9 m i zmienną, zmniejszającą się ku górze grubością murów. Ściany wieży od strony wschodniej oraz od południa spełniały równocześnie funkcję murów obwodowych i wchodziły w ciąg linii umocnień, a najwyższa kondygnacja zakończona była urządzeniami obronnymi w postaci blanek, hurydycji albo machikuł, które nie dotrwały do naszych czasów, ulegając przekształceniom podczas XIX-wiecznej rekonstrukcji. Zabudowę dziedzińca uzupełniał przylegający do wspomnianej wieży 3-piętrowy budynek mieszkalny o wysokości 20 metrów, niezachowana do dziś baszta bramna oraz wzniesiony w XIX wieku wzdłuż muru wschodniego między wieżą cylindryczną a czworoboczną dom mieszkalny - we wcześniejszym okresie na przestrzeni tej mógł znajdować się gmach pełniący rolę kaplicy. Zamek wysoki otoczony został dwoma obwodami murów kamiennych rozdzielonych suchą fosą. Ograniczone trzecim obwodem murów, sprzężone z zamkiem wysokim oraz miejskimi murami podzamcze posiadało charakter gospodarczo-militarny i składało się z dwóch wież: czworobocznej oraz bramnej z usytuowanym od północy przedbramiem.
Starannie odrestaurowany zabytek budzi powszechny zachwyt piękną surową formą i duże zdziwienie nietypową lokalizacją: przy ruchliwej szosie, w sąsiedztwie kamienic i w tle szarych blokowisk stoi zamek jak z bajki, zadziwiająco geometryczny i w podejrzanie dobrej kondycji. Obecnie mieści się tutaj oddział Muzeum Zagłębia z bogatą kolekcją dawnej broni białej, miotającej, palnej i uzbrojenia ochronnego. Zobaczyć możemy głównie broń zachodnioeuropejską różnych typów z okresu XV-XIX wieku, arkebuzy, muszkiety, armatki, karabiny skałkowe, luksusowe strzelby myśliwskie i sportowe, a także pokaźną ekspozycję maleńkich, ale autentycznych pistolecików. Z broni białej warto zwrócić szczególną uwagę na XVI-wieczne masywne miecze dwusieczne, rapiery, pałasze i tasaki, a przede wszystkim na najstarszy i najcenniejszy obiekt działu militariów - wczesnośredniowieczny miecz polski znaleziony w 1949 na starym cmentarzysku w Grodźcu. W skład prezentowanego uzbrojenia ochronnego wchodzą hełmy, tarcze, zbroje i kolczugi, w tym m.in. średniowieczne szyszaki, przyłbice i szturmaki, fragmenty włoskiej zbroi kopijniczej z końca XVI wieku, kompletną zbroję pikinierską z 1600 roku, jak również bardzo interesujący akcent wschodni w postaci oryginalnego hełmu samurajskiego typu Hoshikabuto oraz dekoracyjnej japońskiej strzelby lontowej. Obok starej broni w oddzielnych salach mieszczą się wystawy poświęcone historii wojska polskiego okresu międzywojennego oraz dziejom samej warowni.
Muzeum otwarte jest od wtorku do niedzieli w godz. 10-15, a w okresie letnim w godz. 10-17. W poniedziałki muzeum nieczynne. Bilet wstępu na opisane wyżej ekspozycje kosztuje 5 zł normalny i 2,5 zł ulgowy. Dobrze wyposażona w pamiątki i literaturę branżową kasa szczęśliwie znajduje się dopiero po wejściu do czworobocznej wieży, w związku z czym zupełnie za darmo można zdobyć dziedziniec i pospacerować sobie między murami. Drogie jest fotografowanie wnętrz. Za 10 zł otrzymuje się obowiązkową fakturę VAT (!) i plakietkę do wiadomości licznego i miłego personelu. Bilet na wieżę kosztuje złotówkę - rozciąga się stamtąd intrygujący widok na otaczający industrial: huty, kopalnie i miejskie sypialnie - dla przyjezdnego widok dość egzotyczny. Zamek w Będzinie stanowi ważny ośrodek kulturalny miasta. Odbywają się tutaj spotkania plenerowe, turnieje rycerskie, biesiady, targi staroci i organizowane przez Bractwo Kurkowe wrześniowe zabawy z bronią. Przy zamku udziela się Chorągiew Czarnego Rycerza Kasztelani Będzińskiej.
Warownia stoi na obszarze silnie zurbanizowanym i w związku z tym dojazd jest łatwy i posiada wiele alternatyw. Zespół warowny znajduje się kilkaset metrów na wschód od trasy E75 Katowice-Warszawa i nieco na północ od drogi E40 prowadzącej do Krakowa. Można tutaj dojechać tramwajem z Sosnowca (linia 21, 27), Dąbrowy Górniczej (21, 22, 25) albo Czeladzi (25), autobusem z Katowic (40, 800, 807) lub pociągiem. W tym przypadku po wyjściu ze stacji (jej zachodnią stroną) należy skręcić w prawo w ul. Małachowskiego, a potem do końca, aż do skrzyżowania z al. H.Kąłłątaja. Na skrzyżowaniu odrobinę w lewo i już jesteśmy na miejscu. Pod zamkiem znajduje się niewielki parking, w sytuacji krytycznej auto zostawić można na obszernym placyku po drugiej stronie rzeczki. (mapa zamków) (2004)
Zamek w Będziniu
zamki.net, 2006-05-31 15:06:48
Źródło informacji: Zamki polskie
Opracowane przez Bartosza Jastrzębskiego.
Wstęp:
Wstęp płatny na wieżę i do muzeum. Po dziedzińcu można chodzić za darmo
Parking:
Parking jest bezpłatny
Stan zachowania:
Strażnica zrekonstruowana w stylu angielskich zamków
Trudność odnalezienia:
Parking znajduje się pod samym zamkiem, ale trzeba do bramy podejść pod górkę
Trudność dojścia:
Parking znajduje się pod samym zamkiem, ale trzeba do bramy podejść pod górkę
Subiektywna ocena:
Piękny zameczek
Rys historyczny:
Zamek został wybudowany w XIV w. na reliktach wczesnośredniowiecznego grodu z XI-XIII w. Wieś Będzin po raz pierwszy pojawia się w dokumentach pisanych z 1301 r., natomiast zamek wymieniany jest od 1349 r. m.in. w spisie warownych budowli wzniesionych przez Kazimierza Wielkiego.
W późniejszych wiekach zamek dzierżawili m.in. Mikołaj Siestrzeniec Kornicz, Szafrańcowie, Jaroccy, Myszkowscy i Zborowscy. W 1564 r. zamek był opustoszały, co potwierdziła ówczesna lustracja. W kolejnych latach zamkowi próbowano przywrócić dawną świetność. Odbudowano go w 1616 r. po pożarze oraz w 1655 r. po najeździe Szwedów. Od XVIII w. warownia pozostawała w ruinie aż do 1834 r., kiedy to wg. projektu Franciszka M. Lanciego odrestaurowano ją w stylu neogotyckim. W ciągu kolejnych lat zamek doczekał się jeszcze kilku przeróbek, a jego obecny wygląd zawdzięczamy pracom renowacyjnym z lat 1952-1956. Dziś mieści się w nim siedziba Muzeum Zagłębia Dąbrowskiego.
Więcej informacji uzyskają Państwo pod adresem Zamki polskie
Lista wszystkich gmin
