Gmina Sulejów
Wyświetlono ... razy.
Sulejów - Opactwo cystersów p.w. NMP i św. Tomasza Kantauryjskiego
Ocena 4.2500 z 5.00. 4 głosów oddanych
AlbumRomanski, 2006-06-09 13:50:52
Źródło informacji: Album Romański
Informacje opracowane przez:
Małgorzatę Fugiel & Michała Kuźmńskiego
Na Ziemi Łódzkiej odnaleźć można wiele bezcennych zabytków - obok Inowłodzu również Sulejów, gdzie podziwiać możemy najlepiej zachowany kościół cysterski w Polsce.
Opactwo zostało ufundowane w 1176 roku przez Kazimierza Sprawiedliwego. W 1259 roku zostało spalone przez Mongołów, a 1 1431 roku - przez tatarów. Kościół płonął jeszcze kilka razy w historii, a swój prawie nietknięty kształt zawdzięcza licznym pracom konserwatorskim.
Kościół klasztorny zachowuje cysterski układ, który zachował się tutaj w niezmienionym kształcie. Jedyne istotniejsze zmiany na zewnątrz kościoła to barokowe szczyty i nowa sygnaturka. Poza tym obserwować tu można dobrze zachowany fryz ząbkowy, lizeny oraz przepiękny uskokowy portal z bogatą dekoracją rzeźbiarską. Mniejszy portal boczny (zachował się jeden z dwóch) również zachowały interesującą dekorację rzeźbiarską. Ponad portalami znajduje się rozeta z maswerskiem.
Kościół zachował pierwotny układ przestrzenny - jest typową bazyliką cysterską z transeptem i dwoma kaplicami bocznymi otwartymi do wschodniej ściany transeptu, przekrytą sklepieniem krzyżowo-żebrowym. Żebra sklepienne spływają na masywne służki o dekorowanych kapitelach. Obserwować tu też można bogato dekorowane zworniki sklepień. Zachowały się wszystkie rozglifione okienka.
Chociaż kościół zachował pierwotny układ przestrzenny, to straszy tutaj barokowy wystrój w najgorszym z możliwych do wyobrażenia stylu... Tak więc do romańskich filarów doklejono barokowe ołtarze boczne w kolorach złota i seledynu, gdzie spod warstw złotej farby wygląda popękane drewno. Wyjątkowo złe wrażenie sprawiają utrzymane w podobnej kolorystyce stalle - o kilka numerów za duże do tego kościoła, stojące w nawie głównej, bo do prezbiterium i tak by się nie zmieściły. Z barkowego wystroju mamy tu również ołtarz główny i konfesjonały. Nagromadzenie (a raczej stłoczenie) tylu barokowych elementów (a więc złoceń, aniołków i udawanego marmuru) sprawia przytłaczające wrażenie.
Z zabudowań klasztornych zachował się jedynie przylegający do kościoła fragment skrzydła wschodniego, kryjący zakrystię i kapitularz. Klasztor budowany był z cegły w układzie wendyjskim. Klasztor był przebudowywany w okresie gotyku, co można doskonale rozpoznać. Kapitularz jest sklepionym krzyżowo-żebrowo (sklepienie oparte jest na jednym filarze) pomieszczeniem. Od krużganków oddzielają pomieszczenie kapitularza biforia, wykończone trójlistnie. Kapitularz był wielokrotnie przebudowywany i rekonstruowany, tak że nie wiadomo dokładnie, co tu jest romańskie, co gotyckie, a co odtworzone. Obecnie znajduje się tu muzeum-lapidarium.
Opactwo w Sulejowie położone jest malowniczo i jest cudownym miejscem na spacery. Ruiny zabudowań klasztornych, murów opasujących opactwo oraz - w upalne dni - jedyna w swoim rodzaju atmosfera sprawia, że można przez chwilę poczuć się jak na południu Francji, albo jeszcze dalej - we wczesnochrzescijańskiej Syrii.
Ale to nie wszystko - Sulejów jest godny polecenia również ze względu na życie kulturalne, które się tu toczy. Organizowane są koncerty - wieczory organowe (gdyż świeżo wyremontowane sulejowskie organy są instrumentem wysokiej klasy), koncerty muzyki dawnej. Opactwo żyje i to się ceni!
Gorąco polecamy okolice Sulejowa do spędzenia tam urlopu - przetestowaliśmy, więc wiemy! ;)
Sulejów - warowne opactwo cystersów
JacekBednarek, 2006-06-07 12:49:04
Źródło informacji: Zamki polskie
Opracowane przez Jacka Bednarka.
Okazałe warowne opactwo w Sulejowie należy (obok Jędrzejowa, Koprzywnicy oraz Wąchocka) do najpiękniejszych i najlepiej zachowanych założeń pocysterskich w tej części Europy. Najstarszym jego elementem jest romański kościół p.w. Najświętszej Marii Panny i św. Tomasza Kanterberyjskiego, wzniesiony na planie krzyża z ciosów kamiennych i tylko w niewielkim stopniu wykończony cegłą. Zbudowany on został przed 1232 rokiem i do dziś przetrwał w bardzo dobrym stanie, zachowując wszystkie swoje cechy konstrukcyjne i dużą część oryginalnych detali architektonicznych. Szczególnie interesująco przedstawia się fasada zachodnia świątyni z okazałym portalem głównym (1230) i rozmieszczonymi na jej osi oknami w formie rozety. Początkowo istniały jeszcze dwa dodatkowe wejścia do naw bocznych, które z czasem zamurowano, przy czym wejście północne uznawane jest za relikt wcześniejszego XII-wiecznego kościółka, tzw. oratorium. Od południa do kościoła przylega skrzydło wschodnie budynku klasztornego, najstarsze i najlepiej zachowane. Po pożarze w 1847 i przebudowie w 1858 ocalała jego północna część - kapitularz z pięknym sklepieniem krzyżowo-żebrowym i fragmentem gotyckiego krużganka z XV wieku. Dzisiaj w kapitularzu mieści się niewielkie muzeum - podczas mojego pobytu było ono niestety zamknięte, a brak jakichkolwiek tabliczek informacyjnych sugeruje, że czynne jest ono okazjonalnie, być może tylko po wcześniejszym zgłoszeniu. W stanie trwałej ruiny zachowało się klasztorne skrzydło zachodnie, a także skrzydło południowe, którego zrekonstruowana ściana stanowi jeden z najbardziej romantycznych elementów całego założenia.
Północną część zespołu opasa nieźle utrzymany obwód obronny, podzielony na trzy odcinki: między dawną bramą rycerską a wieżą attykową, między wieżą attykową a nadbudowaną barokowym hełmem wieżą krakowską, oraz pomiędzy wieżami krakowską i muzyczną. Wzniesiony w XV stuleciu obwód swój obecny wygląd zawdzięcza XVI-wiecznej przebudowie, w wyniku której otrzymał ozdobne, typowe dla polskiego renesansu attyki. Przy zachodnim krańcu, nieopodal wieży rycerskiej zachowały się ruiny XVIII-wiecznego młyna konnego w postaci fundamentu ściany północno-wschodniej o długości 11 metrów. Na południe od młyna w oparciu o fragment muru obronnego stoi ciąg dawnych budynków gospodarczych (owczarnia, stodoła i składzik) z wieżą mauretańską - stanowi on własność parafii i mieści się tutaj plebania. W południowej części opactwa wzdłuż krawędzi terasy Pilicy zobaczyć można relikty pałacu opackiego, zachowane w postaci zrekonstruowanej ściany zewnętrznej i zagruzowanych piwnic. Do pałacu od zachodu przylegała latryna oraz skrzydło klasztorne (obydwa w ruinie), natomiast od strony północnej sąsiadował z nim arsenał, dostawiony do wieży opackiej (z charakterystycznymi hurydycjami) na przełomie XVI i XVII stulecia. Po kasacie zakonu arsenał wykorzystywany był jako obiekt mieszkalny, a od 1922 roku mieściła się w nim szkoła. Obecnie przejęty przez parafię czeka na znalezienie nowej funkcji i prace konserwatorskie, które przywrócą budowli pierwotny wygląd, zatarty po XIX-wiecznych przebudowach.
Najmłodszą część zespołu reprezentuje ciąg budynków gospodarczych, oplatających opactwo od wschodu oraz od północy i opartych o północny mur obronny, który stanowi obecnie ich zewnętrzną ścianę. W budynkach tych dawniej znajdowały się: browar, spichrze, magazyny i mieszkania, a po kasacie zakonu dzierżawiono je osobom prywatnym. Pod koniec XIX wieku część z nich rozebrano, ale w latach 1973-81 dokonano gruntownej rekonstrukcji z przeznaczeniem na kompleks szkoleniowo-wypoczynkowy. Dzisiaj mieści się tutaj luksusowy hotel oferujący - oprócz miejsc noclegowych - centrum rekreacyjne (basen, siłownia, sauna), organizację imprez tematycznych i bankietów, wynajem sal na konferencje i szkolenia, oraz usługi specjalne: przejazdy bryczką, walki rycerskie, czy nocne bratanie ze sztucznymi duchami.
Hotel "Podklasztorze"
ul. Władysława Jagiełły 1
97-330 Sulejów
tel. (044) 616 26 06, 616 20 11,
tel./fax (044) 616 20 02
dyrekcja: hotel@podklasztorze.pl
Sulejów znajduje się ok. 15 km na południowy wschód od Piotrkowa Trybunalskiego, przy trasie prowadzącej do Radomia. Jadąc przez miasteczko od strony Piotrkowa opactwo widać po lewej stronie - prowadzi tam drogowskaz z napisem "Podklasztorze". Na miejscu istnieje płatny parking, ale przy odrobinie wysiłku zaparkować można za darmo na jednej z sąsiednich uliczek. Pod klasztorem zatrzymują się prywatne busy kursujące z dużą częstotliwością na trasie Sulejów-Piotrków. Pomimo komercyjnego wykorzystania zabytku wstęp na teren opactwa jest bezpłatny, przy czym aby zwiedzić kościół oraz ruiny należy ominąć bramę główną (krakowską) i idąc wzdłuż murów obejść je od zachodu. Jest to droga całkowicie legalna, więc nie ma powodów do obaw. (mapka) (2005)
Lista wszystkich gmin
