Strona główna » Odyssei Kultura » Gwatemala - Kultura, obyczaje, zabytki

Gwatemala - Kultura, obyczaje, zabytki

[Zabytki] Stanowiska archeologiczne

* Nakum
* Quiriguá
* Tikál

[Obyczaje i tradycje] Najważniejsi pisarze

* Sinforoso Aguilar
* Osmundo Arriola
* José Manuel Arzú Herrarte
* Miguel Ángel Asturias
* José María Bonilla Ruano
* Manuel Cabral de la Cerda
* Rodolfo Calderón Pardo
* Félix Calderón Ávila
* Alejandro Córdova
* Adolfo Drago Braco
* Víctor Miguel Díaz
* Antonio Escoto
* Rafael Arévalo Martínez

[Obyczaje i tradycje] Problemy społeczne

Około 2% populacji posiada 70% ziemi nadającej się do uprawy. Około dwie trzecie powierzchni leśnej zostało zniszczone, a około 30% ziemi jest zerodowane lub poważnie zniszczone.

Tylko jedna trzecia populacji ma regularny dostęp do służby zdrowia.

Przemoc domowa jest nierzadka, ale niewiele robi się, by ją powstrzymać.

Prawo pracy utrudnia organizację legalnych strajków. Kobiety zarabiają znacznie mniej niż mężczyźni.

[Obyczaje i tradycje] Muzyka i taniec

Rdzenna muzyka kraju powstała z mieszania się wpływów hiszpańskich i indiańskich. Gwatemala jest bardziej znana ze swoich tradycyjnych tańców, które są prawdziwymi muzycznymi teatrami - przy użyciu kostiumów i masek tancerze odgrywają historyczne wydarzenia (np. zwycięstwo Hiszpanów nad Indianami). Tańce najczęściej wykonywane są w czasie fiest odbywających się w ramach celebrowania lokalnych świętych.

[Obyczaje i tradycje] Rodzina w kulturze Gwatemali

Więzy rodzinne dla Gwatemalczyków są bardzo ważne. Rodzina jest zazwyczaj jedynym źródłem wsparcia, na którym można polegać, ponieważ kościół i państwo są słabe. Wśród Metysów najpopularniejszy model rodziny to matka, ojciec i dzieci, choć w bardziej zamożnych domach zamieszkuje też z nimi służba lub osierocone dzieci. Indiańskie rodziny są bardziej liczne.

Pomimo szybkiego wzrostu populacji w Gwatemali, dzieci są pożądane. Jeszcze pod koniec lat 80. średnie liczba dzieci przypadająca na jedną kobietę wynosiła sześć.

[Obyczaje i tradycje] Etykieta

Zasady etykiety różnią się w zależności od pochodzenia etnicznego. W przeszłości od Indian oczekiwano, by okazywali Metysom szacunek i posłuszeństwo. Dziś w stosunkach obu grup jest więcej egalitarności.

Majańskie dzieci pozdrawiają dorosłych skłaniając przed nimi głowy i czasem składając dłonie jak do modlitwy. Między sobą dorośli witają się słownie, pytając o swoje zdrowie i rodziny.

Metysi są bardziej skłonni do fizycznego kontaktu. Przy powitaniu często przytulają się i całują (głównie kobiety).

[Obyczaje i tradycje] Małżeństwo w kulturze Gwatemali

Małżeństwa wśród Majów są czasem aranżowane, choć większość młodych wybiera współmałżonków samodzielnie (czasem zdarzają się ucieczki). Członkostwo w prywatnych klubach i uczęszczanie do prywatnych szkół pozwala dzieciom z rodzin z klasy średniej i wyższej na zdobycie współmałżonka z tej samej grupy społecznej. Rodzice mogą nie zgadzać się na wybór, ale dzieciom zdarza się ich przekonać.

Małżeństwa zawierane są w trakcie cywilnej ceremonii, po której może nastąpić religijna. Obowiązuje monogamia, choć wielu mężczyzn otwarcie posiada kochankę.

Wśród niższych klas związki są głównie nieformalne i luźniejsze; wiele dzieci nie zna swoich ojców.

Rozwody są częste, mimo że kościół katolicki ich nie aprobuje.

[Obyczaje i tradycje] Tradycyjny strój

Wiele majańskich kobiet, niezależnie od zamożności, wykształcenia czy miejsca zamieszkania, nosi strój złożony z sięgającej do kostek, wykonanej z wielu warstw materiału, tkanej spódnicy i bawełnianej bluzki zdobionej motywami kwiatowymi. Popularna jest też tzw. "huipil", tkana na krośnie bluzka złożona z dwóch płacht materiału zszytych na bokach i pozostawiających otwory na ramiona i głowę.

Gwatemalscy mężczyźni wolą nosić się w bardziej zachodnim stlu - kowbojski kapelusz i buty, koszula.

[Obyczaje i tradycje] Struktura etniczna

Metysi stanowią około 45% populacji Gwatemali, Indianie (głównie z plemion K'iche, Kaqchikel, Mam, Q'eqchi) około 35%, a Europejczycy około 15% (głównie potomkowie Hiszpanów, ale też Niemców, Anglików, Włochów i Skandynawów). Pozostali to potomkowie afrykańskich niewolników, Arabowie i Chińczycy.

[Obyczaje i tradycje] Religia

Około 65-80% Gwatemalczyków to katolicy, ich wiara zawiera jednak elementy charakterystyczne dla wierzeń majańskich, takie jak czczenie bóstw, które kontrolują pogodę. Pozostali mieszkańcy to głównie protestanci

[Obyczaje i tradycje] Języki

Oficjalnym językiem Gwatemali jest hiszpański, ale od zakończenia wojny domowej w grudniu 1996 roku, na terenie kraju mówi się też ponad dwudziestoma językami lokalnymi, w większości dialektami z majańskiej rodziny językowej (m.in. Ki'che', Kaqchikel, Kekchi, Mam).

[Obyczaje i tradycje] Hymn państwowy

?Guatemala feliz! que tus aras
No profane jamás el verdugo;
Ni haya esclavos que laman el yugo
Ni tiranos que escupan tu faz.

Si ma?ana tu suelo sagrado
Lo amenaza invasión extranjera,
Libre al viento tu hermosa bandera
A vencer o a morir llamará.

Libre al viento tu hermosa bandera
A vencer o a morir llamará.
Que tu pueblo con ánima fiera
Antes muerto que esclavo será.

De tus viejas y duras cadenas
Tú forjaste con mano iracunda
El arado que el suelo fecunda
Y la espada que salva el honor.

Nuestros padres lucharon un día
Encendidos en patrio ardimiento
Y lograron sin choque sangriento
Colocarte en un trono de amor,

Y lograron sin choque sangriento
Colocarte en un trono de amor,
Que de patria, en enérgico acento,
Dieron vida al ideal redentor.

Es tu ense?a pedazo de cielo
En que prende una nube su albura,
Y ay de aquel que con ciega locura,
Sus colores pretenda manchar!

Pues tus hijos valientes y altivos,
Que veneran la paz cual presea,
Nunca esquivan la ruda pelea
Si defienden su tierra y su hogar,

Nunca esquivan la ruda pelea
Si defienden su tierra y su hogar,
Que es tan sólo el honor su alma idea
Y el altar de la patria su altar.

Recostada en el ande soberbio,
De dos mares al ruido sonoro,
Bajo el ala de grana y de oro
Te adormeces del bello quetzal.

Ave indiana que vive en tu escudo
Paladión que protege tu suelo;
?Ojalá que remonte su vuelo,
Más que el cóndor y el águila real

?Ojalá que remonte su vuelo,
Más que el cóndor y el águila real
Y en sus alas levante hasta el cielo,
Guatemala, tu nombre inmortal!