Strona główna » Odyssei Kultura » Etiopia - Kultura, obyczaje, zabytki

Etiopia - Kultura, obyczaje, zabytki

Zobacz zdjęcia

[Zabytki] Stanowiska archeologiczne

* Aksum
* Auasz
* Melka Kunture
* Omo

[Zabytki] Epos narodowy

Kebra nagast (Wspaniałość królów), autor nieznany, XIII wiek.

[Obyczaje i tradycje] Hymn państwowy

Whedefit Gesgeshi Woude Henate Ethiopia (Naprzód, droga matko Etiopio)

Szacunek dla obywatelstwa jest wielki w Naszej Etiopii;
Widoczna duma narodowa jaśnieje z jej krańca na kraniec.
Dla pokoju, sprawiedliwości, wolności ludów,
W obliczu równości i miłości trwamy zjednoczeni.
Zdecydowani budować nie wyrzekamy się człowieczeństwa;
Jesteśmy ludźmi, którzy żyją dzięki pracy
Wspaniała nasza tradycja, pani chwalebnego dorobku,
Matka czystej cnoty i wartościowych ludzi.
Naszym obowiązkiem jest chronić Cię;
Żyj Nasza Etiopio! I pozwól nam być dumnymi z Ciebie!

[Zabytki] Obiekty z Listy Światowego Dziedzictwa UNESCO

* 1978 - Park Narodowy Semien (zagrożone)
* 1978 - Kościoły skalne w Lalibeli
* 1979 - Warowne miasto Fasil Ghebbi
* 1980 - Dolina rzeki Auasz
* 1980 - Stanowisko archeologiczne Tiya
* 1980 - Ruiny miasta Aksum
* 1980 - Dolina rzeki Omo
* 2006 - Ufortyfikowane miasto Harar Jugol

[Obyczaje i tradycje] Muzyka i taniec

Muzyka i taniec odgrywają bardzo dużą rolę w etiopskiej kulturze. Śpiew towarzyszy wielu rolniczym czynnościom, religijnym festiwalom i ceremoniom. Etiopska ludność zna i lubi tradycyjne utwory muzyczne. Do najczęściej używanych instrumentów należą: "massinko" (rodzaj jednostrunowych skrzypiec), "begena" (duża wielostrunowa lira) i "washint" (flet prosty). Liczne rodzaje tańców różnią się w zależności od regionu, ale większość zawiera element energicznego wirowania i falowania ramionami.




[Obyczaje i tradycje] Malarstwo

Charakterystyczny dla tradycyjnej etiopskiej sztuki jest naiwny styl malarstwa, którego przykłady znaleźć można w każdym kościele na terenie kraju. Styl ten od stuleci pozostaje niemal niezmienny. Figury są malowane w dwóch wymiarach, przy użyciu silnych kolorów i wyraźnych linii. Postacie mają oczy w kształcie migdałów. Jedna z ciekawszych zasad wymaga, żeby dobrzy ludzie przedstawiani byli "en face" z dwoma widocznymi oczami, podczas gdy ludzi złych maluje się z profilu, pokazując jedno oko. Malowidła kościelne - podobnie jak było to w średniowiecznej Europie - służą konkretnemu celowi, jakim jest edukacja religijna niepiśmiennego społeczeństwa.




[Obyczaje i tradycje] Role płciowe

W Etiopii obie płci mają jasno określone role społeczne. Tradycyjnie mężczyźni odpowiedzialni są za utrzymywanie rodziny i dbanie o jej interesy na zewnątrz, podczas gdy kobiety zajmują się opieką nad domem i dziećmi. Według powszechnej opinii mężczyźnie nie przystoją takie zajęcia jak gotowanie czy robienie zakupów, ponieważ są one domeną kobiety. Dotyczy to również córek i synów. Nieznaczne przenikanie ról zaobserwować można jedynie na obszarach większych miast.

[Obyczaje i tradycje] Ubrania

Ubrania etiopskie wykonane są przede wszystkim z bawełny. Mężczyźni i kobiety noszą tradycyjne stroje zwane gabbi lub netella. Kobiety ubierają również sukienki zwane kemis. Stroje są zazwyczaj w białym kolorze. Całości wyglądu uzupełniają złote i srebrne bransolety i naszyjniki.

Grupy etniczne zamieszkujące południe i zachód Etiopii noszą różne stroje odpowiadające ich odrębnym tradycjom. Niektóre plemiona pokrywają częściowo swoje ciała skrawkami skóry, podczas gdy inne w ogóle się nie ubierają, poprzestając na dekorowaniu ciała i twarzy malunkami.




[Obyczaje i tradycje] Etiopski Kościół Ortodoksyjny

Etiopski Kościół Ortodoksyjny jest jednym z najstarszych kościołów chrześcijańskich, który pod tym względem ustępuje tylko kościołowi Armeńskiemu. Począwszy od czwartego wieku zdominował życie religijne w kraju. Podlega on papieżowi i jest najbliższym kościołem do rzymsko-katolickiego. Różni się głównie liturgią.

[Obyczaje i tradycje] Ruch rastafariański

Etiopia jest duchową ojczyzną ruchu rastafariańskiego, którego wyznawcy wierzą, że Etiopia jest Syjonem. W cesarzu Hajle Syllajse widzą natomiast inkarnację Jezusa Chrystusa.

[Obyczaje i tradycje] Języki

Oficjalnym językiem w Etiopii jest amharski, który należy do języków semickich. Mówi nim około 27 milionów ludzi. Amharski zapisuje się pismem Ge'ez, którego nazwa pochodzi od antycznego języka używanego na tych terenach (obecnie język ten pojawia się w liturgii). Do innych używanych na terenie Etiopii języków należą Tigrinya i Oromifa.

[Obyczaje i tradycje] Literatura

Jednym z najbardziej znaczących przejawów etiopskiej kultury jest literatura, reprezentowana przede wszystkim przez tłumaczenia antycznych tekstów greckich i hebrajskich na starożytny język Ge'ez oraz współczesne amharski i Tigrigna. Większość dzieł ma charakter teologiczny lub mitologiczny. Z kolei w literaturze świeckiej dominuje tematyka historyczna.

[Zabytki] Addis Abeba

'Nowy kwiat' czyli obecna stolica kraju. Powstała z miłości: jako dar króla Menelika dla pięknej żony Taitu. Dziś setki klaksonów taksówek i minibusów nie tworzą romantycznej aury, jednak stolicy ominąć nie sposób. Wszak to stąd krajem rządził cesarz Hajle Sellasje, którego tron i grób zobaczyć można w katedrze Trójcy, zaś w jego dawnym pałacu utworzono Muzeum Etnologiczne (uważane za jedno z najlepszych w Afryce). Addis to także Piazza pełna gwaru przez całą dobę, Muzeum Narodowe z Lucy (czyli najstarszym przedstawicielem rodzaju ludzkiego), Africa Hall (miejsce zebrań przywódców krajów afrykańskich) i Merkato nazywane największym targowiskiem Afryki, gdzie ponoć można kupić wszystko: od igły do wielbłąda (lub samochodu).

Do obejrzenia:

* Kościół St. George wraz z muzeum
* Trinity Cathedral z grobem Hajle Sellasje
* Mauzoleum Menelika
* Muzeum Narodowe (Lucy!)
* Muzeum Etnologiczne w dawnym pałacu Hajle Sellsje
* Africa Hall (tylko z zewnątrz, do środka wstępu nie ma)
* Piazza - życie codzienne wielkiego miasta
* Merkato - ponoć największy targ Afryki
* Panorama miasta z góry Entoto

[Zabytki] Axum

Miejsce - legenda. Pierwsza stolica Etiopii. Ponoć to stąd wyruszyła królowa Saby na spotkanie z królem Salomonem i to tutaj powrócił Menelik z Arką, która przechowywana jest do dziś w jednym z kościołów. Oczywiście nie ma mowy aby ją zobaczyć, ale magia tajemnicy wciąż działa. W spokojnym miasteczku wciąż można obejrzeć pamiątki po czasach dawnej świetności choć archeolodzy twierdzą, że zarówno ruiny pałacu Saby jak i jej basen są ponad tysiąc lat późniejsze. Poza niedostępną Arką symbolem Aksum są kamienne stelle. Mimo że porównywanie ich do piramid jest trochę na wyrost, to swym ogromem robią wrażenie. Z trzech bogato rzeźbionych stelli dziś tylko jedna wciąż stoi na swoim miejscu. Druga została zbyt płytko wkopana i przewróciła się łamiąc się w kilku miejscach, zaś trzecią zabrali Włosi na pamiątkę podczas okupacji, ale ponoć mają ją niebawem zwrócić.

Zabytki:

* Stelle
* Kościół w którym przechowywana jest Arka
* Stary kościół St Mary of Zion (wstęp tylko dla mężczyzn)
* Nowy kościół St Mary of Zion
* ruiny pałacu królowej Saby
* ruiny pałacu i grobu króla Kaleba
* kamień z inskrypcjami w parku Ezana




[Zabytki] Gonder

Pierwsza stała stolica Etiopii nazywana też Camelotem Czarnego Lądu. Znajdujące się tu zamki zostały wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO i trzeba przyznać, iż jest to widok jakiego w Afryce się nie spodziewa. Gdyby takie kamienne warownie znajdowały się w Europie, pewnie nie budziłyby większego zainteresowania, lecz w Afryce to ewenement.

Pod wpływem opowieści portugalskich misjonarzy cesarz Fasylides rządzący w XVII w. postanowił zbudować rezydencję godną swego majestatu. W jego ślady poszli następcy. Przez kolejne dwieście lat powstawały imponujące pałace zdobione drogocennymi kamieniami, kością słoniową i złotem. A wszystko to budowane nieopodal okrągłych tukul, chat z kamienia i gliny krytych liśćmi palm. Do dziś przetrwały tylko mury, lecz nawet one dają pojęcie o dawnej wspaniałości tego miejsca. Najskromniejszą siedzibę wzniósł Joannis I, który był tak pobożny iż większość funduszy przeznaczył na budowę kościołów. Do naszych czasów przetrwał jeden: Debre Birhan Sellasje (Kościół Trójcy) słynny z wspaniałych malowideł i 80 cherubinów wymalowanych na suficie.

Do obejrzenia:

* Royal Enclosure czyli sześć zamków etiopskich cesarzy
* Łaźnie króla Fasylidesa (tu obchodzone jest święto Timkat)
* Kweskwam Complex
* Kościół Debre Birhan Sellasje
* wioska Fellaszy (ok. 6 km. od miasta)
* panorama miasta z tarasu Goha Hotel




[Zabytki] Debre Libanos

Tu znajduje się kościół i relikwie świętego kościoła etiopskiego Tekli Haimanota. Do nowoczesnej świątyni wzniesionej przez Haile Sellasje mogą wejść także kobiety, zaś wewnątrz najciekawsze są monumentalne współczesne witraże.

Do obejrzenia:

* kościół
* wodospady
* widoki z drogi do klasztoru

[Zabytki] Kościoły w Lalibeli

Nazywane są najmniej znanym ósmym cudem świata i w pełni na to miano zasługują. Każdy z kościołów zbudowany jest według innego planu. Jedynie kilka z nich to monolity (Biete Emmanuel, Biete Gijorgis), inne są częściowo uzupełnione cegłami lub skalnymi blokami (Biete Abba Libanos). Zdaniem niektórych naukowców ściągnięto z Egiptu inżynierów i niewolników. Do budowy zatrudniono ponad 40 000 ludzi, by w litej skale gór Lasta mozolnie wykuli kościoły według projektu Sidi Meskel, architekta przybyłego do tej pracy aż z Indii. Mimo, że wcześniej w Etiopii budowano już kościoły w skałach, jednak nigdy na taką skalę i tak trudne architektonicznie. Nie tylko bowiem wewnętrzna przestrzeń kościołów miała być wykuta, lecz także fasada oraz mury zewnętrzne, tak, że powstały budowle całkowicie oddzielone od skały macierzystej. Etiopscy kapłani twierdzą, że nocami w budowie pomagało tysiąc aniołów. Nie inaczej opisali to Portugalczycy, podróżnik Bermudez i ksiądz Alvarez, którzy do Lalibeli dotarli na początku XVI wieku: "Z pewnością zbudowały je anioły, gdyż praca ta wydaje się być rzeczą iście nadludzką". Zaś w zachowanym do dziś piętnastowiecznym manuskrypcie można wyczytać iż Lalibela "zebrał murarzy, cieśli, i innych, i anioły przyłączyły się do pracujących, i pracowały z nimi w dzień, nocą zaś podwójną pracę wykonywały jaką ludzie za dnia poczynili".

Dlaczego tych świątyń nie wzniesiono po prostu z kamiennych bloków? Nie wiadomo. Niektórzy twierdzą, iż schowane w ziemi kościoły były mniej narażone na zniszczenie w razie ewentualnego najazdu wrogów, inni twierdzą, że Lalibela w budowie kierował się otrzymanymi od Boga wskazówkami. Gdy po dwudziestu czterech latach zadowolony z siebie król kończył wiekopomne dzieło, we śnie nawiedził go Święty Jerzy. Siedzący na białym koniu, w błyszczącej zbroi, święty popatrzył mu surowo w oczy i wypominał, że wszak król zbudował jedenaście kościołów, lecz ani jednego nie przeznaczył na dom dla niego. "Sen mara" - pomyślał król po przebudzeniu, po czym o sprawie zapomniał. Lecz nie na darmo Jerzy walczył ze smokiem. I tym razem nie zamierzał ustąpić. Przez kolejnych sześć nocy przychodził we śnie do króla, zarzucając mu lenistwo w służbie Bożej. Siódmej nocy król się poddał i skruszony obiecał wybudowanie dwunastego, najwspanialszego kościoła: Biete Gijorgis.

Biete Emmanuel (Kościół Emmanuela) - to największy z kościołów. Ma 33 metry długości, 23 metry szerokości i aż 12 metrów wysokości. Używany był jako kościół rodziny królewskiej. Zdaniem historyków sztuki jest on najbardziej pięknie i precyzyjnie wykonany ze wszystkich kościołów.

Biete Medhane Alem (Kościół Odkupiciela Świata) - największy z wykutych w skale monolitycznych kościołów na świecie o powierzchni blisko 800m2. Wznosi się na wysokość 11,5 metra, ma długość 33,7 metrów i szerokość 23 metrów. Budowlę podtrzymuje 36 kolumn wewnątrz i drugie tyle na zewnątrz.

Biete Golgota (Kościół Golgoty) - to kościół połączony wejściem z Bet Mikael. Pełen schodów, przejść i skalnych załomów posiada szczególny nastrój. Na ścianach wewnątrz Bet Golgota umieszczone są reliefy świętych, zaś według legendy pod płytą w podłodze pochowany jest sam król Lalibela. Uważa się, że miejsce to posiada leczniczą moc. Wschodnia ściana kościoła prowadzi do Grobu Adama - dawnej celi pustelników, wykutej w prostokątnym bloku skalnym i ozdobionej jedynie ascetycznym krzyżem nad wejściem.

Biete Abba Libanos (Kościół Abba Libanos) - kościół zbudowany przez żonę Lalibeli - Meskel Kebra. Wzniesiony został dzięki pomocy aniołów podczas jednej nocy. Pięćdziesięciometrowy tunel prowadzi do kaplicy Biete Lehem (Kaplicy Betlejem), niewielkiej i ascetycznej groty używanej do modlitwy przez samego króla.

Biete Gijorgis (Kościół św. Jerzego) - Kościół Św. Jerzego mimo, że znajduje się nieco na uboczu w stosunku do pozostałych kościołów, jest powszechnie uznawany za budowlę najwyższej klasy. Wykuty na planie symetrycznego krzyża, przypomina wieżę schodzącą w litej różowej skale na głębokość piętnastu metrów. Wszak Biete Gijorgis jest odebranym ziemi monolitem. Siedem schodów prowadzących do wnętrza świątyni przypomina o tym, iż nawet święci czasem muszą się upominać o swe prawa po kilka razy. Mimo to Św. Jerzy był tak zachwycony rezultatem prac, iż zaraz po ich ukończeniu wjechał konno przez prowadzący do kościoła kamienny tunel. Dziś każdy przewodnik może wskazać pozostałe po tym wydarzeniu ślady końskich kopyt.

Do obejrzenia:

* pierwsza grupa kościołów (m.in. Bet Medhame Alem, Bet Maryam)
* druga grupa kościołów (m.in. Abba Libanos, Bet Emmanuel)
* Bet Giorgis
* kościół Nakuta La'ab (ok. 6 km. od Lalibeli)
* kościół Asheton Maryam (na górze ponad Lalibelą)
* targ (co sobota)

Kościół Abba Libanos


[Obyczaje i tradycje] Wstęp do kościołów

Wchodząc do kościołów etiopskich, należy zdjąć buty. Często turyści obowiązani są do wykupienia biletów wstępu do świątyń, a także do dokonania opłat za prawo do wykonywania zdjęć.

Etiopia - co jeszcze Cię interesuje?



Wybierz obszar, który cię interesuje:

Zobacz zdjęcia Etiopia - szczepienia, porady zdrowotne Etiopia - filmy z wakacji Etiopia - porady i wskazówki Etiopia - kuchnia, potrawy, alkohole
Etiopia - pogoda, temperatura, klimat Etiopia - kultura, obyczaje, zabytki Zadaj pytanie na temat tego kraju Etiopia - relacje i reportaże



Odyssei Forum Podr�nika

Społeczność Odyssei.com
Zobacz, kto był już w tym kraju
















Jeżeli chcesz otrzymywać nasz Newsletter, wpisz swój adres:

REKLAMA





  Informacje o tym kraju
  » Etiopia
  Odyssei.com forum - ostatnie posty

   Odyssei.com Forum podróżnika

  Wątpliwości? Zapytaj specjalistę!
  » Etiopia

   Zostań doradcą!