Białoruś - Kultura, obyczaje, zabytki
Zobacz zdjęcia
[Obyczaje i tradycje] Najważniejsi pisarze
* Aleś Adamowicz* Jan Barszczewski
* Włodzimierz Bludnik
* Janka Bryl
* Szymon Budny
* Wasil Bykau
* Michaś Czarot
* Kuźma Czorny
* Sokrat Janowicz
* Uładzimir Karatkievič
* Jakub Kołas
* Janka Kupała
* Andrej Makajonak
* Franciszek Olechnowicz
* Pawał Siewiaryniec
* Symeon (biskup połocki)
* Iwan Szamiakin
* Franciszek Umiastowski
[Obyczaje i tradycje] Hymn państwowy
My, biełarusy (My, Białorusini)My, Białorusini, jesteśmy ludźmi pokoju,
Całym sercem oddanymi ojczystej ziemi,
Żyjemy w szczerej przyjaźni, wzmacniamy swe siły
W pracowitej, wolnej rodzinie.
Bądź pochwalone światłe imię naszej ziemi,
Niech żyje braterski związek ludów!
Nasza ukochana matko-Ojczyzno,
Żyj wiecznie i rozkwitaj, o Białoruś!
Wespół z braćmi przez wieki mężnie
Broniliśmy rodzinnego progu.
W bitwach o wolność, w bitwach o los
Zdobywaliśmy nasz zwycięstwa sztandar.
Bądź pochwalone światłe imię naszej ziemi,
Niech żyje braterski związek ludów!
Nasza ukochana matko-Ojczyzno,
Żyj wiecznie i rozkwitaj, o Białoruś!
Przyjaźń ludów - siłą ludów,
Naszą odwieczną, słoneczną drogą.
Wznoś się dumnie na jasne wysokości,
Zwycięski sztandarze - sztandarze radości.
Bądź pochwalone światłe imię naszej ziemi,
Niech żyje braterski związek ludów!
Nasza ukochana matko-Ojczyzno,
Żyj wiecznie i rozkwitaj, o Białoruś!
[Zabytki] Obiekty z Listy Światowego Dziedzictwa UNESCO
* 1979 - Puszcza Białowieska/Bieławieżskaja Puszcza (wpis rozszerzony w 1992), wspólnie z Polską* 2000 - Zespół zamkowy w Mirze
* 2005 - Architektoniczny, rezydencjonalny i kulturalny zespół rodu Radziwiłłów w Nieświeżu
* 2005 - Tzw. Południk Struvego - wpis transgraniczny wraz z Estonią, Finlandią, Litwą, Łotwą, Mołdową, Norwegią, Rosją, Szwecją i Ukrainą
[Zabytki] Zespół zamkowy w Nieświeżu
Zespół zamkowy w Nieświeżu wpisany jest na listę światowego dziedzictwa UNESCO. W przeszłości stanowił rezydencję rodu Radziwiłłów, która nabyła go w połowie XVI wieku. Budowla skonsktuowana została w średniowieczu; w późniejszych stuleciach była wielokrotnie rozbudowywana i rekonstruowana. Zamek posiada jeden z największych w Europie parków o charakterze krajobrazowym w stylu angielskim.
[Zabytki] Zespół zamkowy w Mirze
Zespół zamkowy w Mirze wpisany jest na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Konstrukcję zamku rozpoczęto pod koniec wieku XV. Budowla ta jest wyjątkowym połączeniem stylu gotyckiego, renesansowego i barokowego.
[Obyczaje i tradycje] Teatr i film
Teatr białoruski wywodzi się z tradycji ludowej, religijnej oraz z obrzędów domowych. Ważną rolę w kształtowaniu narodowej tradycji teatralnej odegrał teatr kukiełkowy. W XVIII wieku kilka rodzin arystokratycznych sponsorowało własne teatry, a w wieku XX powstało wiele nowych.Kinematografia białoruska skupia się z jednej strony na tematyce heroicznej i romantycznej, z drugiej zaś na psychologii postaci. Na świecie znane są zwłaszcza białoruskie filmy animowane.
[Obyczaje i tradycje] Muzyka
Białoruska muzyka jest silnie inspirowana folklorem i religią. Od XIX wieku trwa zbieranie i badanie etnicznych pieśni białoruskich. Corocznie odbywa się wiele folkowych festiwali i konkursów muzycznych, w których udział biorą liczne grupy tańca i śpiewu narodowego. Nawet rockowa muzyka na Białorusi często korzysta z brzmień tradycyjnych.
[Obyczaje i tradycje] Literatura
Początki białoruskiej literatury sięgają czasów Rusi Kijowskiej - formowała się w wiekach XIV i XV, a kulminacja nastąpiła w XVI stuleciu, kiedy to Franciszek Skaryna, drukarz, humanista, naukowiec i pisarz, wydał pierwszą książkę w języku białoruskim - Biblię.Współczesna białoruska literatura bierze początek w XIX wieku, gdy budzić się zaczęła świadomość narodowa. Najważniejszą postacią tych czasów był Wincenty Dunin-Marcinkiewicz, poeta i dramatopisarz, który rozwinął nowe formy literackie (idyllę, balladę, komedię) i znacząco wpłynął na kształtowanie się literatury, dramatu i kultury duchowej Białorusi.
Białoruska literatura rozkwitła w XX wieku. Kluczowymi postaciami byli Jakub Kolas i Janka Kupała - poeci, noweliści, dramatopisarze, krytycy, twórcy współczesnej białoruskiej literatury i języka.
[Obyczaje i tradycje] Etykieta
'Sardechna zaprashayem!' to tradycyjnie wypowiadane przy powitaniu słowa. Gości przyjmuje się chlebem i solą. Najczęściej wymienia się również uścisk dłoni. Gościnność odgrywa ważną rolę w białoruskiej tradycji; ludzie są serdeczni i przyjaźni, a przyjaciołom i współpracownikom często ofiarowuje się prezenty.[Obyczaje i tradycje] Małżeństwo
Tradycyjnie małżeństwo było dobrowolnym wyborem młodych ludzi, choć względy rodzinnie również nie pozostawały bez znaczenia. Córki cieszyły się względną swobodą i miały wiele okazji do poznania młodych mężczyzn.Młoda para musiała zamieszkać z rodziną pana młodego. Od obojga małżonków oczekiwało się wniesienia własnego wkładu w gospodarstwo; najczęściej była to po prostu praca. Najbardziej pożądaną wśród kobiet cechą była umiejętność pracy w polu i domu. Uroda i zamożność stały na dalszym planie. Od panny młodej, a czasem i od pana młodego, wymagano dziewictwa. Koszty wesela pokrywane były przez rodziny obu stron.
[Obyczaje i tradycje] Status obu płci
Role płciowe w Białorusi są bardzo tradycyjne. Mężczyźni uważani są za płeć silniejszą, w związku z czym powinni zarabiać na chleb, podczas gdy kobiety zobowiązane są dbać o dom i dzieci. Mężczyźni zajmują niemal wszystkie wysokie pozycje w różnych sferach ekonomii i polityki. Kobiety są najmniej chronioną grupą socjalną na rynku pracy, a wskaźnik ich bezrobocia wynosi aż 65%. Znacznym problemem jest również nieświadomość białoruskich kobiet co do własnych praw. Wiele z nich nie dostrzega niesprawiedliwości społecznej i nie protestuje przeciw niej. Jedynie nieliczne kobiety starają się zmienić tą tradycyjną strukturę.[Obyczaje i tradycje] Tożsamość narodowa
Tożsamość narodowa połączona jest symbolicznie z dwoma znaczącymi momentami w białoruskiej historii. Oficjalnie święto narodowe, upamiętniające wyzwolenie Mińska przez sowieckie odziały w 1944 roku, obchodzone jest 3 lipca. Dla niektórych Białorusinów natomiast prawdziwym narodowym świętem jest 25 marca. W 1918 roku dzień ten rozpoczął trwającą do grudnia secesję Białorusi od bolszewickiej Rosji.[Obyczaje i tradycje] Język białoruski
Język białoruski należy do grupy języków wschodniosłowiańskich i jest bardzo podobny do rosyjskiego i ukraińskiego. Wszystkie trzy języki używają cyrylicy, nieznacznie zmodyfikowanej w przypadku ukraińskiego i białoruskiego.Aż do początku dwudziestego wieku, język białoruski był symbolem etnicznej odrębności. W czasach komunizmu dominujący stał się rosyjski. Od momentu upadku Związku Radzieckiego, białoruski znów coraz szerzej jest używany i uczony w szkołach jako język ojczysty.
Język białoruski od XVI wieku zapisywany jest także alfabetem łacińskim. Spośród czynników wpływających na powstanie białoruskiej łacinki wymienić można reformację, kontrreformację i ekspansję zachodniego stylu nauczania.
[Obyczaje i tradycje] Języki
Oficjalnymi językami Białorusi jest białoruski i rosyjski. Ponadto na terenie kraju używane są języki mniejszości narodowych - polski, ukraiński i litewski. Większość mieszkańców posługuje się dwoma lub trzema językami (zazwyczaj znajduje się wśród nich białoruski i rosyjski).[Obyczaje i tradycje] Tradycyjne stroje
Tradycyjne białoruskie stroje wywodzą się z okresu Rusi Kijowskiej i do dziś noszone są na specjalne okazje. Ze względu na chłodny klimat, wykonane były z ciepłych materiałów, które pokryte były kolorowymi (zwłaszcza czerwonymi, niebieskimi i zielonymi), tkanymi ornamentami. Mężczyźni nosili koszulę i spodnie z pasem, a kobiety dłuższą koszulę, spódnicę zwaną "paniova" oraz chustę jako nakrycie głowy.
[Obyczaje i tradycje] Wyznania
Według danych z 1997 roku, 80% populacji wierzącej to wyznawcy prawosławia. Pozostałe 20% należy do innych wyznań: islamu, katolicyzmu, protestantyzmu i judaizmu. W okresie istnienia Związku Radzieckiego większość mieszkańców Białorusi stanowili ateiści i sytuacja ta nie uległa dużej zmianie od czasu jego rozpadu. Do dziś wielu ateistów utożsamia się z kulturowymi, a nie religijnymi aspektami prawosławia.[Obyczaje i tradycje] Struktura etniczna
81% populacji kraju stanowią Białorusini. Drugą co do liczebności narodowością są Rosjanie (11%). Pozostałe grupy narodowościowe to Polacy (4%) i Ukraińcy (2%).[Obyczaje i tradycje] Stosunek Białorusinów do Polaków
Białorusini zazwyczaj odnoszą się do Polaków bardzo ciepło i życzliwie, szczególnie w zachodniej części kraju, gdzie mieszka polska mniejszość. Ponadto wielu Białorusinów posługuje się łamaną polszczyzną, co ułatwia kontakt.Białoruś - co jeszcze Cię interesuje?
