Japońskie zapalenie mózgu
Zakażenie:Wirus japońskiego zapalenia mózgu jest przenoszony przez komary i atakuje zwykle w regionach wiejskich obszarów. Zakażenie odbywa się poprzez ukąszenie komara. Sama choroba jest bardzo ciężka i kończy się w większości przypadków śmiercią lub dożywotnim uszkodzeniem mózgu. Gatunek tego groźnego komara występuje od czerwca do października. Tylko kilka gatunków komarów przenosi chorobę, wśród nich tylko pojedyncze osobniki są aktualnie zainfekowane przez wirusa. Choroba przenoszona jest przez komary na ludzi z zakażonych zwierząt (najczęściej trzody chlewnej i ptaków brodzących).
Częstość zachorowań podlega zmianom sezonowym, związanym z wahaniami w wielkości populacji komarów. W Chinach, Korei i innych krajach o umiarkowanym klimacie największa jest latem i jesienią. W innych rejonach - tropikalnych i subtropikalnych, ryzyko zachorowania wzrasta podczas pory deszczowej, chociaż pojedyncze przypadki zdarzają się w ciągu całego roku.
Objawy:
U większości osób zakażenie przebiega w sposób bezobjawowy, lub występujące
objawy są bardzo lekkie - podobne do grypy (ból głowy, gorączka, dolegliwości
żołądkowo-jelitowe). W jednym na 200 przypadków już we wczesnej fazie choroby
dochodzi do zaburzeń świadomości i zachowania. Rozwija się zapalenie mózgu z
bardzo poważnymi konsekwencjami: 1/3 pacjentów ginie, kolejne 30% przeżywa,
lecz z ciężkimi uszkodzeniami neurologicznymi (paraliż lub inne następstwa uszkodzenia
mózgu), pozostali chorzy zdrowieją. Infekcje w I i II trymestrze ciąży powodują
poronienie.
Zapobieganie:
Szczepi się tylko osoby szczególnie narażone na zachorowanie, np. archeologów
pracujących w dżungli i żołnierzy kontyngentów ONZ. Trzy dawki szczepionki podawane
są co 14 dni, a dawka przypominająca po 3-4 latach.
Szczepienie przeciwko japońskiemu zapaleniu mózgu nie jest zalecane wszystkim
osobom podróżującym do Azji. Szczepionka obarczona jest efektami ubocznymi,
zaś ryzyko zachorowania wśród turystów jest niewielkie. Możliwość szczepienia
powinny rozważyć osoby, które mają zamiar przebywać co najmniej miesiąc na terenach
ryzyka podczas okresu dużej aktywności komarów, zwłaszcza wtedy gdy będą odwiedzać
tereny wiejskie, zaś osoby przebywające krócej niż 30 dni na terenach ryzyka
powinny otrzymać szczepienie w przypadku rozwijającej się tam epidemii. Podróżni
powyżej 55 roku życia obarczeni są większym ryzykiem rozwoju objawów neurologicznych
w przebiegu choroby i z tego względu także powinny zostać zaszczepione przed
wyjazdem na tereny endemiczne.
Przeciwwskazania do szczepienia obejmują dzieci poniżej 1 roku życia, kobiety
w ciąży oraz osoby aktualnie chore na inne choroby (ze szczepieniem powinny
zaczekać do pełnego wyzdrowienia).
Podróżni powinni zabezpieczać się także poprzez zapobieganie pokłuciom przez
komary: ograniczać przebywanie na zewnątrz od zmierzchu do świtu, nosić wówczas
ubrania z długimi rękawami i nogawkami, używać na odsłonięte części ciała środki
odstraszające komary, przebywać w pomieszczeniach z klimatyzacją lub siatkami
zabezpieczającymi przed komarami.
Leczenie:
Nie istnieje skuteczny lek przeciwko wirusom wywołującym japońskie zapalenie
mózgu. W przypadku rozwoju choroby można jedynie stosować leczenie objawowe
i wspomagające. Z tego względu istotną rolę odgrywa profilaktyka.
Występowanie:
Zakres występowania Japońskiego zapalenia mózgu obejmuje głównie trzy rejony:
1. Chiny i Koreę,
2. Subkontynent Indyjski (Indie, część Bangladeszu, południowy Nepal, Sri Lankę),
3. Azję Południowo-wschodnią (Birmę, Tajlandię, Kambodżę, Laos, Filipiny, Wietnam,
Indonezję). Pojedyncze przypadki choroby zdarzają się również w Japonii, na
Tajwanie, w Singapurze, Hongkongu i wschodniej Rosji.
